দুৰ্গা পূজে ৰামচন্দ্ৰই ৰাৱণ বধিবে
ৰামচন্দ্ৰই পাতে পূজা শৰৎ কালতে...

দুৰ্গোৎসৱ সনাতনী হিন্দুসকলৰ এক জাকজমকীয়া সৰ্বজনীন ধৰ্মীয় উৎসৱ৷ আহিন মাহ অৰ্থাৎ শৰৎকালত পতা দুৰ্গাপূজা শাৰদীয় দুৰ্গোৎসৱ নামেৰে পৰিচিত৷ ইফালে শৰৎকালৰ উপৰি চ’ত মাহত অৰ্থাৎ বসন্ত কালতো দুৰ্গাপূজা পালন কৰা হয় বাসন্তী পূজা হিচাপে৷ চ’ত মাহৰ প্ৰতিপদৰ পৰা নৱমীলৈকে পতা এই পূজাভাগ চৈত্ৰ নবৰাত্ৰি নামেৰে জনাজাত৷ আনহাতে ষষ্ঠীৰ পৰা দশমীলৈ পতা শক্তি পূজাভাগেই শাৰদীয় দুৰ্গাপূজা৷ সহজ কথাত চ’ত মাহত তথা বসন্ত কালত পতা কাৰণে বাসন্তী পূজা আৰু শৰৎ কালত পতা কাৰণে শাৰদীয় দুৰ্গাপূজা৷

শ্ৰীৰামচন্দ্ৰই ৰাৱণ বধৰ হেতু লংকা আক্ৰমণৰ বাবে আপদকালীনভাৱে শৰৎ কালত দুৰ্গাপূজাৰ আয়োজন কৰিছিল৷ মহাপঞ্চমীৰ পৰা শাৰদীয় পূজাভাগ আৰম্ভ হ’লেও প্ৰকৃততে কৃষ্ণাষ্টমী মহালয়াৰ পৰাই দুৰ্গাপূজাৰ আদিপৰ্ব আৰম্ভ হয়৷ দুৰ্গোৎসৱ শাস্ত্ৰমতে আহিন মাহৰ শুক্লপক্ষত বা চ’ত মাহৰ শুক্লপক্ষত পালন কৰা হয়৷
ভাৰতীয় উপ-মহাদেশৰ একাধিক ৰাষ্ট্ৰই দুৰ্গাপূজা পালন কৰে৷ বাংলাদেশৰ সংখ্যালঘু হিন্দুসকলে দুৰ্গাপূজা পালন কৰে সৰ্বাত্মক ৰূপত৷ বাংলাদেশৰ ঢাকেশ্বৰী দুৰ্গাপূজা বিখ্যাত৷ নেপালতো দুৰ্গতি নাশিনীৰ পূজা হয়, অসুৰ নাশ হয়৷ অসম, ওড়িশা, ত্ৰিপুৰা, বিহাৰ, ঝাৰখণ্ডত দুৰ্গোৎসৱ মানেই জনসমুদ্ৰ৷ পশ্চিমবংগত এই উৎসৱৰ ব্যাপকতা সাৰ্বজনীন আৰু সৰ্বাত্মক৷ ঢাক-ঢোল-মাদলৰ শব্দত কঁপি উঠে গংগা-পদ্মাৰ পাৰ৷ কলকাতাৰ দুৰ্গাপূজা ২০২১ চনত ইউনেস্ক’ৰ বিমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ তালিকাত সন্নিৱিষ্ট হৈছে৷

বংগদেশত প্ৰায় চাৰে তিনিশ বছৰৰ পূৰ্বে তাহেৰপুৰৰ ৰজা কংসনাৰায়ণে সৰ্বপ্ৰথমে দুৰ্গাপূজা অনুষ্ঠিত কৰা বুলি প্ৰবাদ আছে৷ দুৰ্গা দেৱীৰ মূৰ্তিটো সাধাৰণতে দুৰ্গাৰ পৰিয়ালৰ মাজত থাকে৷ মূৰ্তিৰ সোঁফালে থাকে দেৱী লক্ষ্মী আৰু গণেশ৷ দেৱীৰ বাওঁফালে থাকে দেৱী সৰস্বতী আৰু কাৰ্তিক৷ কলকাতাত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৬১০ চনত সাবৰ্ণ ৰায়চৌধুৰী পৰিয়ালে এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰা বুলি ইউকিপিডিয়াত উল্লেখ আছে৷

দেৱী দুৰ্গা শক্তিৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱীৰূপে যুগে যুগে পূজিত হৈ আহিছে৷ দুৰ্গাপূজা প্ৰচলনক লৈ কেইবাটাও প্ৰাচীন কাহিনী পোৱা যায়৷ কৃত্তিবাসী ৰামায়ণৰ মতে ত্ৰেতাযুগৰ শ্ৰীৰামচন্দ্ৰই ৰাৱণক বধ কৰিবৰ হেতু শক্তিলাভৰ কাৰণে অকালতে শৰৎকালত শক্তিপূজা অৰ্থাৎ দুৰ্গাদেৱীৰ পূজাৰ আয়োজন কৰে৷ প্ৰচলিত ৰীতি-নীতিৰ ব্যতিক্ৰম ঘটাই শ্ৰীৰামচন্দ্ৰই অকালতে দেৱীক আহ্বান জনাই অকালবোধন দুৰ্গোৎসৱ পালন কৰে৷ প্ৰবাদ মতে ৰামচন্দ্ৰই পতা দুৰ্গোৎসৱৰ পুৰোহিত আছিল আকৌ ৰাৱণেই৷ প্ৰকৃততে ৰাৱণ বৰ ধাৰ্মিক আছিল৷ যাৰ বাবে ঘোৰ শত্ৰু ৰামে আয়োজন কৰা পূজাৰ পুৰোহিত হৈছিল, যিখন পূজাৰ মূল উদ্দেশ্য হ’ল তেওঁৰেই বিনাশ৷ অৱশ্যে বাল্মীকি ৰামায়ণত ৰামচন্দ্ৰই পতা দুৰ্গোৎসৱৰ কোনো নাম-গোন্ধ নাই৷

আনহাতে, পুৰাণৰ মতে গিৰিৰাজ হিমালয়ৰ ঔৰসত মেনকাৰ গৰ্ভত দুৰ্গাদেৱী কিম্বা উমাৰ জন্ম৷ দেৱ দেৱ মহাদেৱ নীলকণ্ঠ জঁটাধাৰী ভোলানাথ হ’ল দুৰ্গাদেৱীৰ স্বামী৷ দুৰ্গাদেৱী দশভুজা, ৰণচণ্ডী, কালী, কপালী, নৃমুণ্ডমালিনী, মহিষমৰ্দিনী, উমা আদি বিভিন্ন নামেৰে অভিহিতা৷ সত্যযুগত সুৰথ নামৰ এজন ৰজাই শত্ৰুৰ হাতত পৰাস্ত হৈ ৰাজ্য হেৰুৱাই মেধস মুনিৰ আশ্ৰমলৈ গৈ মুনিৰ শৰণাপন্ন হয়৷ মুনিৰ পৰামৰ্শ মতেই সুৰথ ৰজাই বসন্ত কালত সৰ্বপ্ৰথম দুৰ্গাপূজা অনুষ্ঠিত কৰি দেৱীৰ আশিস লাভেৰে শত্ৰুক পৰাভূত কৰি হেৰুওৱা ৰাজ্য উদ্ধাৰ কৰে৷ বসন্ত কালত অনুষ্ঠিত হোৱা বাবে এই পূজাক বাসন্তী পূজা নামেৰেও জনা গৈছিল৷ দশভুজা দেৱীয়ে দশহস্তে দহপাট শাণিত অস্ত্ৰ ধৰি, সিংহৰ পিঠিত আৰোহণ কৰি অশুভ শক্তি মহিষাসুৰক বধ কৰিছিল৷ যি মহিষাসুৰৰ ভয়ত দেৱতা, মনুষ্য, ঋষি থৰহৰি কম্পমান হৈছিল আৰু উমাই দশভুজা শক্তিদায়িনীৰূপে অশুভশক্তি মহিষাসুৰক বধ কৰিছিল৷ আদ্যাশক্তি দুৰ্গাই দহহাতে দহপাট অস্ত্ৰ লৈ দশোদিশৰ পৰা মহাবীৰ্যমান অসুৰৰূপী অশুভ শক্তিক নাশ কৰি বিশ্ববাসীৰ মাজৰ মহাশান্তি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল৷

আহিন মাহৰ শুক্লা ষষ্ঠী তিথিত দেৱীৰ বোধন কাৰ্য আৰম্ভ কৰি সপ্তমী, অষ্টমী, আৰু নৱমীত ভক্তসকলে যথাৰীতিমতে দেৱী পূজা কৰি ভক্তি অঞ্জলি নিবেদনেৰে ধূপ-বন্তি জ্বলাই, নৈবেদ্য আগবঢ়াই দশমীৰ দিনা দেৱীক বিসৰ্জন দিয়ে৷ দুৰ্গোৎসৱৰকেইদিন ধূপ-ধূনা আৰু হোমৰ গোন্ধই এক অনাবিল পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে আৰু দবা, কাঁহ-শংখ ঘণ্টাৰ লগতে মাদলৰ সন্মিলিত শব্দই দহোদিশ ৰজনজনাই যায়৷ বিজয়া দশমীত দেৱী বিসৰ্জনৰো এক তাৎপৰ্য আছে৷ প্ৰবাদ আছে যে– হিমালয়ৰ কন্যা দুৰ্গাই বিবাহৰ বহু বছৰৰ পাছত পুত্ৰ-কন্যা সমন্বিতে মাত্ৰ তিনি-চাৰি দিনৰ বাবেহে পতি গৃহৰ পৰা পিতৃগৃহলৈ আহিছিল আৰু মাতৃ মেনকা সমন্বিতে সকলো আত্মীয়কে কন্দুৱাই চতুৰ্থ দিনাই পুনৰ পতিঘৰলৈ গমন কৰিছিল৷ সেই বাবেই দুৰ্গাপূজাৰ চতুৰ্থ দিনাই দেৱীক বিসৰ্জন দিয়া হয়৷

ব্ৰহ্মবৈৱৰ্ত পুৰাণৰ মতে দুৰ্গাপূজাৰ প্ৰৱৰ্তক স্বয়ং শ্ৰীকৃষ্ণ৷ দুৰ্গাপূজা প্ৰৱৰ্তনক লৈ এক আখ্যানো পোৱা যায়৷ অৱশ্যে এই আখ্যানৰ কোনো প্ৰামাণিক তথ্য নাই৷

দেৱী ভাগৱত পুৰাণ অনুসৰি ব্ৰহ্মাৰ মানস পুত্ৰ মনুৱে ক্ষীৰদধি তীৰত দেৱী দুৰ্গাৰ মৃণ্ময় মূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰি আৰাধনা কৰে৷ মনুৰ তপস্যাত প্ৰসন্ন হৈ দেৱী দুৰ্গাই তেওঁক বৰ দিলে– ‘হে মহাবাহু, তোমাৰ তপস্যা সিদ্ধ হওক৷ বৎস তোমাক বৰ দিলো– তোমাৰ ৰাজ্য নিষ্কণ্টক হওক আৰু তুমি পুত্ৰ লাভ কৰিবা৷’

আদিশক্তি হিচাপে আমি অম্বিকা নামটোও পুৰণি শাস্ত্ৰত পাওঁ৷ অম্বিকা হ’ল দুৰ্গা বা পাৰ্বতীৰ এক ৰূপ৷ এইগৰাকী দেৱী অষ্টভুজা৷ তেওঁক ভাগৱতী বা চণ্ডী নামেৰেও জনা যায়৷ অম্বিকা নামৰ অৰ্থ হ’ল আদিশক্তি তথা বিশ্বজগতৰ মা৷ স্বচন্দ পুৰাণত দেৱী মহামায়া বুলি উল্লেখ আছে আৰু পাৰ্বতীৰ দেহৰ পৰা আৱিৰ্ভাৱ হোৱা বুলি বৰ্ণিত৷ দেৱী অম্বিকাই সন্ত আৰু নিসন্ত নামৰ দুটা দৈত্যক হত্যা কৰিছিল৷ দেৱীক অম্বা, দুৰ্গা, ভগৱতী, পাৰ্বতী, ভৱানী, অম্বে, শেৰাৱালি, মাতাৰাণী আদি নামেৰেও জনা যায়৷ প্ৰকৃততে দেৱী মাৰ সৈতে মহাকালী, মহাদুৰ্গা, পাৰ্বতী, ভৱানী, চণ্ডীকা, সতী, ভুবনেশ্বৰী, ভৈৰৱী, ত্ৰিপুৰা সুন্দৰী, মা কালী, দক্ষিণা কালী, সিদ্ধিদাত্ৰী, নৱদুৰ্গা, অন্নপূৰ্ণা আদি নাম জড়িত আৰু সম্পৰ্কিত৷ দেৱী দুৰ্গা বা পাৰ্বতীৰ নটা ৰূপ৷ যাক নৱছগা ৰূপে জনা যায়৷ প্ৰতিগৰাকী দেৱীক নটা ভিন্ন ভিন্ন দিনত পৃথকে পৃথকে পূজা কৰা হয়৷ এয়ে হ’ল দেৱনাগৰী নৱৰাত্ৰি৷ মহাদেৱৰ পত্নী গৌৰীৰ নৱৰূপ৷ দুৰ্গা বা পাৰ্বতীৰ এই নটা ভিন্ন ৰূপ হ’ল– কাত্যায়নী, কালৰাত্ৰি, সিদ্ধিদাত্ৰী, শৈলপুত্ৰী, ব্ৰহ্মচাৰিণী, চন্দ্ৰঘণ্টা, কুষ্মাণ্ডা, স্কন্দমাতা আৰু মহাগৌৰী৷

সাংবাদিকতা গণতন্ত্ৰৰ অন্যতম শক্তিশালী স্তম্ভ। এখন সুস্থ আৰু গণতান্ত্ৰিক সমাজ গঢ়ি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত সংবাদ মাধ্যমে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। জনসাধাৰণৰ সমস্যা, সমাজৰ সমস্যা তুলি ধৰাতো সাংবাদিকতাৰ অন্যতম প্ৰধান দায়িত্ব। কিন্তু এই দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ গৈ সমগ্ৰ দেশতে সাংবাদিক সমাজে বিভিন্ন পক্ষৰ পৰা আক্ৰমণ, ভাবুকি আৰু বাধাৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছে। এনে পৰিস্থিতিত সাংবাদিকতাৰ স্বাধীনতা আৰু সাংবাদিকৰ নিৰাপত্তা সুনিশ্চিত কৰাৰ বাবে সকলো স্তৰৰ সংবাদ মাধ্যমৰ সাংবাদিকসকল ঐক্যবদ্ধ হোৱাটো সময়ৰ আহ্বান।

সাংবাদিকসকলৰ মাজত সংবাদ প্ৰতিষ্ঠান, মতাদৰ্শ আৰু দৃষ্টিভংগীৰ পাৰ্থক্য থকাটো স্বাভাৱিক। কিন্তু এই পাৰ্থক্যৰ বাবে সাংবাদিক সমাজৰ সামূহিক স্বাৰ্থ আৰু পেছাগত সংহতি যাতে দুৰ্বল নহয়, তাৰ প্ৰতি আমি সচেতন হোৱা উচিত। এজন সাংবাদিকৰ ওপৰত হোৱা আক্ৰমণ কেৱল তেওঁৰ ব্যক্তিগত সমস্যা নহয়; ই সংবাদ মাধ্যমৰ স্বাধীনতা আৰু গণতান্ত্ৰিক অধিকাৰৰ প্ৰতিও এক প্ৰত্যাহ্বান। সেয়েহে কোনো সাংবাদিক অন্যায়ৰ সন্মুখীন হ'লে তেওঁৰ কাষত থিয় দিয়াটো সমগ্ৰ সাংবাদিক সমাজৰ দায়িত্ব।

বৰ্তমান সময়ত সাংবাদিকসকলৰ মাজত বিভাজনৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ চলোৱা যিকোনো প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰতি সজাগ হৈ থকাটো অত্যন্ত প্ৰয়োজনীয়। মতভেদ থাকিলে যুক্তি, আলোচনা আৰু তথ্যৰ আধাৰত তাৰ সমাধান বিচৰা উচিত। কোনো ব্যক্তি বা গোটৰ নিজস্ব দৃষ্টিভংগী থাকিলে সেই মতৰ সমৰ্থনত যুক্তি আগবঢ়াই জনমত গঢ়ি তোলাৰ স্বাধীনতা তেওঁলোকৰ আছে। কিন্তু সাংবাদিক সমাজৰ মাজত বিভাজন সৃষ্টি কৰি সামূহিক শক্তি দুৰ্বল কৰাৰ চেষ্টা কোনো কাৰণতে গ্ৰহণযোগ্য হ'ব নোৱাৰে।

সাংবাদিকতাৰ স্বাধীনতা মানে দায়িত্বহীনতা নহয়। সত্য আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য তথ্যৰ আধাৰত সংবাদ পৰিৱেশন কৰা, জনস্বাৰ্থক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া আৰু পেছাগত নীতি-নিয়ম মানি চলাটো প্ৰতিগৰাকী সাংবাদিকৰ কৰ্তব্য। একেদৰে, নিৰ্ভীকভাৱে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা বা জনস্বাৰ্থৰ বিষয় উন্মোচন কৰাৰ বাবেই কোনো সাংবাদিকক আক্ৰমণ কৰা, ভাবুকি দিয়া অথবা তেওঁৰ কামত বাধা সৃষ্টি কৰাটোও গ্ৰহণযোগ্য নহয়। সংবাদ মাধ্যমৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰিবলৈ সাংবাদিকসকলৰ পেছাগত দায়বদ্ধতা আৰু সমাজৰ প্ৰতি থকা কৰ্তব্যবোধ দুয়োটাই সমানে গুৰুত্বপূৰ্ণ।

এই পৰিপ্ৰেক্ষিতত সাংবাদিক সংগঠনসমূহৰ ভূমিকাও বিশেষভাৱে তাৎপৰ্যপূৰ্ণ। সাংবাদিকৰ নিৰাপত্তা, পেছাগত অধিকাৰ আৰু স্বাধীনভাৱে কাম কৰাৰ পৰিৱেশ নিশ্চিত কৰাৰ বাবে সংগঠনসমূহে ঐক্যবদ্ধভাৱে কাম কৰিব লাগিব। সাংবাদিকৰ ওপৰত হোৱা আক্ৰমণৰ নিৰপেক্ষ তদন্ত, দোষীৰ বিৰুদ্ধে আইন অনুসৰি ব্যৱস্থা গ্ৰহণ আৰু সাংবাদিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ দাবীত সংগঠিত পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰাটো সময়ৰ প্ৰয়োজন। লগতে সাংবাদিকসকলৰ মাজত পাৰস্পৰিক সহযোগিতা, বিশ্বাস আৰু সংহতিৰ পৰিৱেশ শক্তিশালী কৰিব লাগিব।

চৌদিশে শৰতৰ সুবাস বলিছে। এয়া যে শৰতৰ আগমনৰ সময়।
শাৰদীয় দুর্গোৎসৱৰ সময়। ঋতুৰাজ শৰতৰ আগমনক লৈ মানৱ সমাজৰ মন এতিয়া থৌকি-বাথৌ হৈ পৰিছে। ইতিমধ্যে আৰম্ভ হৈছে দেৱী পক্ষ। ধৰাধামলৈ দুৰ্গতিনাশিনীৰ আগমনক লৈ উচৱমুখৰ পৰিবেশ বিৰাজ কৰিছে।
মহিষমৰ্দিনীৰ আগমনে ধৰাধামৰ পৰা অসূয়া, অপ্ৰীতি আঁতৰাই শান্তিৰ বাৰ্তা কঢ়িয়াই আনিব, সেয়া সকলোৰে কাম্য।
শৰতৰ জোনাক নিশাই দুৰ্গা পূজাৰ আগমনৰ বতৰা লৈ আহিব। নিশা সুবাস বিলাই পুৱা তলসৰা দূবৰিত চেঁচা পৰি থকা শেৱালি ফুলেও লৈ আলফুলে আদৰি আনিব ঋতুৰাজ শৰৎ আৰু শাৰদীয় দুৰ্গা পূজাক। লুইতৰ দুয়োপাৰ শুৱনি কৰি শুভ্ৰ দলিচা পাৰি নাচি-বাগি কঁহুৱাই ইতিমধ্যে উৎসৱৰ বতৰা কঢ়িয়াই আনিছে। এয়া যে মা দুৰ্গাক আদৰাৰ সময়। আনন্দৰ সময়।

দেৱী দুৰ্গাৰ আৰাধনাকে কেন্দ্ৰ কৰি অনুষ্ঠিত হয় হিন্দুসকলৰ বৃহত্তম ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক উৎসৱ দুৰ্গা পূজা বা দুৰ্গোৎসৱ। শাস্ত্ৰ মতে আহিন মাহৰ শুক্ল পক্ষত বা চ’ত মাহৰ শুক্ল পক্ষত দুৰ্গাপূজা পালন কৰা হয়। চ’ত অৰ্থাৎ বসন্তকালৰ দুৰ্গা পূজাক বাসন্তী দুৰ্গা পূজা আৰু আহিন অৰ্থাৎ শৰৎ কালৰ দুৰ্গা পূজাক শাৰদীয় দুৰ্গা পূজা বুলি কোৱা হয়। ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ একাধিক ৰাষ্ট্ৰই দুৰ্গা পূজা পালন কৰে। ভাৰতৰ পশ্চিমবংগ, অসম, ত্ৰিপুৰা, বিহাৰ, ঝাৰখণ্ড আৰু উৰিষ্যাত দুৰ্গা পূজা সৰ্বাধিক জাকতজিলিকা হয়।

বাংলাদেশৰ সংখ্যালঘু হিন্দুসকলেও দুৰ্গা পূজা পালন কৰে। সাধাৰণতে আহিনৰ শুক্ল পক্ষৰ ষষ্ঠ দিন তথা ষষ্ঠীৰ পৰা আৰম্ভ হৈ দশমী পৰ্যন্ত থাকে এই দুৰ্গোৎসৱ। এই পাঁচদিন যথাক্ৰমে দুৰ্গা ষষ্ঠী, মহাসপ্তমী, মহাষ্টমী, মহানৱমী আৰু বিজয়া দশমী বুলি কোৱা হয়। এই পক্ষটোক দেৱীপক্ষ নামেৰেও জনা যায়। পূৰ্বৱৰ্তী অমাৱস্যাৰ দিনা এই দেৱীপক্ষৰ সূচনা হয় আৰু ইয়াক মহালয়া বুলিও জনা হয় আৰু পূৰ্ণিমাৰ দিনা লক্ষ্মী পূজাৰ দিন হিচাপে গণ্য কৰা হয়। দুৰ্গা দেৱীৰ ৰূপ ন বিধ। শাস্ত্ৰত বৰ্ণনা কৰা মতে এই নামসমূহ হ'ল -১. শৈলপুত্ৰী, ২. ব্ৰহ্মচাৰিণী, ৩. চন্দ্ৰঘণ্টা, ৪. কুষ্মাণ্ডা, ৫. স্কন্দমাতা, ৬.কাত্যায়নী, ৭. কালৰাত্ৰি, ৮. মহাগৌৰী, ৯. সিদ্ধিদাত্ৰী।

এই নামৰ বৈশিষ্ট্য হ’ল-
১. “শৈলপুত্ৰী
: মা দুৰ্গা নিজৰ প্ৰথম স্বৰূপত “শৈলপুত্ৰী” নামেৰে জনাজাত। পৰ্বতৰাজ হিমালয়ৰ তাত পুত্ৰীৰূপে জন্ম লোৱা বাবে এই “শৈলপুত্ৰী” নাম হৈছিল। বৃষভৰ ওপৰত স্থিতা শৈলপুত্ৰী মাতৃৰ সোঁহাতত শূল আৰু বাওঁহাতত কমল পুষ্প সুশোভিত। ন-গৰাকী দুৰ্গাৰ মাজত এওঁ হ’ল প্ৰথম দুৰ্গা। ইয়াৰ পূৰ্বজন্মত মা দুৰ্গাই প্ৰজাপতি দক্ষৰ কন্যাৰূপে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেতিয়া মাৰ নাম আছিল “সতী”। ভগৱান শংকৰৰ সৈতে মাৰ বিবাহ হৈছিল। কিন্তু প্ৰজাপতি এই বিবাহৰ সম্পূৰ্ণ বিৰোধী আছিল। এবাৰ প্ৰজাপতি দক্ষই বৰ ডাঙৰকৈ যজ্ঞৰ আয়োজন কৰিছিল। কিন্তু ভগৱান শংকৰক তেওঁ নিমন্ত্ৰণ নকৰিলে। পিছে সতীৰ প্ৰবল আগ্ৰহ দেখি ভগৱান শংকৰে তেওঁক পিতৃগৃহলৈ যোৱাৰ বাবে অনুমতি প্ৰদান কৰিলে। পিতৃগৃহলৈ গৈ দেখিলে যে তাত প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰত, চাৰিওপিনে ভগৱান শংকৰৰ প্ৰতি তিৰস্কাৰৰ ভাবহে পৰিপূৰ্ণ। নিজৰ স্বামী ভগৱান শংকৰৰ প্ৰতি এনে ঘোৰ অপমান তেওঁৰ অসহ্য হৈ উঠিল। তেওঁ তৎক্ষণাৎ তাত যোগাগ্নি প্ৰজ্বলিত কৰি নিজৰ সেই ৰূপটোকে ভস্মীভূত কৰি পেলালে। যোগাগ্নিৰে নিজ শৰীৰক ভস্মীভূত কৰাৰ পিছত সতী শৈলৰাজ হিমালয়ৰ পুত্ৰীৰূপে পৰৱৰ্তী জন্মগ্ৰহণ কৰিলে। তেওঁ তেতিয়া “শৈলপুত্ৰী” নামেৰে জনাজাত হ’ল। ‘পাৰ্বতী’, ‘হৈমৱতী’ও মাৰে নাম। উপনিষদৰ এটি আখ্যান অনুসৰি ‘হৈমৱতী’ স্বৰূপ ধাৰণ কৰি দেৱতাসকলৰ দৰ্প চূৰ্ণ কৰিছিল। ‘শৈলপুত্ৰী’ৰ বিবাহো ভগৱান শংকৰৰ সৈতেহে হৈছিল। ন-গৰাকী দুৰ্গাৰ মাজত প্ৰথম ‘শৈলপুত্ৰী’ দুৰ্গাৰ মহিমা আৰু শক্তি অনন্ত। নৱৰাত্ৰি পূজনৰ প্ৰথম দিৱসত এই শৈলপুত্ৰীৰ পূজা আৰু উপাসনা কৰা হয়।

২.“ব্ৰহ্মচাৰিণী” : মাতৃ দুৰ্গাৰ ন শক্তিৰ দ্বিতীয় স্বৰূপটো হ’ল ‘ব্ৰহ্মচাৰিণী’। 

ইয়াত ‘ব্ৰহ্ম’ শব্দৰ অৰ্থ হ’ল তপস্যা। ব্ৰহ্মচাৰিণী অৰ্থাৎ তপচাৰিণী, তপস্যা কৰা তপস্বিনী। “বেদস্তত্ত্ব তপো ব্ৰহ্ম।” এই ব্ৰহ্মচাৰিণী দেৱীৰ স্বৰূপ পূৰ্ণ জ্যোতিৰ্ময় আৰু অত্যন্ত ভব্য। তেওঁৰ সোঁহাতত জপ মালা আৰু বাওঁহাতত কমণ্ডলু বিদ্যমান। হিমালয়ৰ তাত পুত্ৰী ৰূপে উৎপন্ন হোৱাত নিজৰ এই পৰৱৰ্তী জন্মতো নাৰদৰ উপদেশ মতে ভগৱান শংকৰক পতিৰূপে পাবলৈ তেওঁ তপস্যা কৰিছিল। তেনে দুষ্কৰ তপস্যা কৰা বাবেহে তেওঁক “তপচাৰিণী” বা “ব্ৰহ্মচাৰিণী” নামেৰে অভিহিত কৰা হৈছিল। মা-দুৰ্গাৰ এই দ্বিতীয় স্বৰূপটো ভক্ত আৰু সিদ্ধসকলৰ অনন্ত ফলপ্ৰদ। ব্ৰহ্মচাৰিণীৰ উপাসনা কৰিলে মানুহৰ তপস্যা, যোগ, বৈৰাগ্য, সদাচাৰ আৰু সংযম বৃদ্ধি পায়। জীৱনৰ কঠিন সংঘাতবোৰতো তেওঁৰ মন কৰ্তব্যপথৰ পৰা বিচ্যুত নহয়। দুৰ্গাপূজাৰ দ্বিতীয় দিৱসত তেওঁৰ স্বৰূপৰ উপাসনা কৰা হয়।

৩.“চন্দ্ৰঘণ্টা” : মা দুৰ্গাৰ তৃতীয় শক্তিৰ নাম হ’ল ‘চন্দ্ৰঘণ্টা’। নৱৰাত্ৰিৰ উপাসনাত তৃতীয় দিনা তেওঁৰ বিগ্ৰহৰ পূজা-আৰাধনা কৰা হয়। তেওঁৰ এই স্বৰূপ পৰম শান্তিদায়ক আৰু কল্যাণকাৰী। তেওঁৰ মস্তকত ঘণ্টাৰ আকৃতিৰ অৰ্ধচন্দ্ৰ থাকে। সেইকাৰণে তেওঁক ‘চন্দ্ৰঘণ্টা দেৱী’ বোলা হয়। তেওঁৰ শৰীৰৰ বৰণ সুবৰ্ণৰ দৰে উজ্জ্বল। তেওঁ দশভুজা। এই দহোখন হাত খড়্গ আদি শস্ত্ৰৰে আৰু বাণ আদি অস্ত্ৰৰে বিভূষিত। তেওঁৰ বাহন হ’ল সিংহ। যুদ্ধৰ বাবে সদায় সাজু হৈ থকা তেওঁৰ ভাৱ-মুদ্ৰা! ঘণ্টাৰ নিচিনা তেওঁৰ প্ৰচণ্ড ধ্বনিত অত্যাচাৰী দানৱ-দৈত্য-ৰাক্ষস সদায় প্ৰকম্পিত হৈ থাকে। নৱৰাত্ৰিৰ দুৰ্গা-উপাসনাত তৃতীয় দিনাৰ পূজাৰ মহত্ত্ব অত্যধিক।

৪.“কুষ্মাণ্ডা” : মা দুৰ্গাৰ চতুৰ্থ স্বৰূপৰ নাম হ’ল কুষ্মাণ্ডা। নিজৰ মৃদু-মন্দ হাঁহিৰে অণ্ড অৰ্থাৎ ব্ৰহ্মাণ্ড উৎপন্ন কৰা হেতুকে তেওঁক দেৱী কুষ্মাণ্ডা নামেৰে অভিহিত কৰা হৈছে। সৃষ্টিৰ অস্তিত্বই যেতিয়া নাছিল, চাৰিওপিনে অন্ধকাৰ, কেৱল অন্ধকাৰহে পৰিব্যাপ্ত হৈ আছিল, তেতিয়া এই দেৱীয়েই নিজৰ ‘ঈষৎ’ হাঁহিৰে ব্ৰহ্মাণ্ড ৰচনা কৰিছিল। গতিকে তেওঁ হ’ল সৃষ্টিৰ আদিস্বৰূপা, আদি শক্তি। তেওঁৰ আঠখন হাত থকা বাবে তেওঁ অষ্টভুজা দেৱী নামেৰেও বিখ্যাত। তেওঁৰ সাতোখন হাতত আছে ক্ৰমে কমণ্ডলু, ধেনু, কাঁড়, কমল পুষ্প, অমৃতপূৰ্ণ কলহ, চক্ৰ আৰু গদা। সকলো সিদ্ধি আৰু নিধি প্ৰদান কৰোঁতা জপ মালা থাকে তেওঁৰ বাওঁহাতত। তেওঁৰ বাহন হ’ল সিংহ। সংস্কৃত ভাষাত কুষ্মাণ্ডৰ অৰ্থ হ’ল কোমোৰা। বলিসমূহৰ ভিতৰত কোমোৰা বলি তেওঁৰ আটাইতকৈ প্ৰিয়। নৱৰাত্ৰিৰ চতুৰ্থ দিনত এই কুষ্মাণ্ডা দেৱীৰ স্বৰূপৰ উপাসনা কৰা হয়।

৫.“স্কন্দমাতা” : মাতৃ দুৰ্গাদেৱীৰ পঞ্চম স্বৰূপটো ‘স্কন্দমাতা’ নামেৰে জনাজাত। ভগৱান স্কন্দ ‘কুমাৰ কাৰ্তিকেয়’ নামেৰেও জনাজাত। প্ৰসিদ্ধ দেৱা-সুৰ সংগ্ৰামত তেওঁ দেৱ–সেনাপতি হৈছিল। পুৰাণবোৰত ‘কুমাৰ’ আৰু ‘শক্তিধৰ’ আখ্যা দি তেওঁৰ মহিমা বৰ্ণোৱা হৈছে। তেওঁৰ বাহন হ’ল, ‘ময়ূৰ’ বা ম’ৰা চৰাই। সেইকাৰণে ‘ময়ূৰ-বাহন’ নামেৰেও অভিহিত। এই ভগৱান স্কন্দৰ মাতৃ হোৱা বাবে মা দুৰ্গাদেৱীৰ উক্ত পঞ্চম স্বৰূপটো ‘স্কন্দমাতা’ নামেৰে জনাজাত। তেওঁৰ উপাসনা নৱৰাত্ৰি পূজাৰ পঞ্চম দিনা অনুষ্ঠিত হয়। ভগৱান স্কন্দ শিশুৰূপে কোলাত বহি থকাটো এখেতৰ বিগ্ৰহত দৰ্শিত হয়। স্কন্দমাতৃস্বৰূপিণী দেৱী চতুৰ্ভুজা।

৬.“কাত্যায়নী” : মা দুৰ্গাদেৱীৰ ষষ্ঠ স্বৰূপৰ নাম হ’ল, “কাত্যায়নী”। তেওঁৰ নাম ‘কাত্যায়নী’ হোৱাৰ আখ্যানটো হ’ল এনে ধৰণৰ— ‘কত’ নামৰ এজন প্ৰসিদ্ধ মহৰ্ষি আছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ হ’ল, ঋষি কাত্য। এই কাত্য গোত্ৰত বিশ্বপ্ৰসিদ্ধ মহৰ্ষি কাত্যায়ন উৎপন্ন হৈছিল। ভগৱন্তৰ উপাসনাত বহু বছৰ ব্যাপী তেওঁ বৰ কঠিন তপস্যা কৰিছিল। “আই ভগৱতী তেওঁৰ কোলাত পুত্ৰীৰূপে জন্ম লওক” -তেওঁৰ মনোকামনা এয়ে আছিল। আই ভগৱতীয়ে তেওঁৰ প্ৰাৰ্থনা স্বীকাৰ কৰিছিল। কিছু কালৰ পিছত পৃথিৱীত দানৱ মহিষাসুৰৰ অত্যাচাৰ বৰকৈ বাঢ়ি যোৱাত, ভগৱান বিষ্ণু, ব্ৰহ্মা আৰু মহেশ্বৰ এই তিনিও গৰাকীয়ে নিজ-নিজ তেজৰ অংশ প্ৰদান কৰি মহিষাসুৰ বিনাশ হেতু এগৰাকী দেৱীক উৎপন্ন কৰিলে। মহৰ্ষি কাত্যায়নে সৰ্ব প্ৰথমে এই দেৱীৰ পূজা-অৰ্চনা কৰিছিল। তাৰ বাবে তেওঁ ‘কাত্যায়নী’ আখ্যা পালে। মহৰ্ষি কাত্যায়নৰ তাত পুত্ৰীৰূপেও তেওঁ উপজিল বুলি আখ্যানো আছে। আহিন মাহৰ কৃষ্ণ পক্ষৰ চতুৰ্দশী তিথিত জন্ম গ্ৰহণ কৰি, শুক্ল পক্ষৰ সপ্তমী, অষ্টমী আৰু নৱমীলৈ তিনিদিন তেখেতে কাত্যায়ন ঋষিৰ পূজা গ্ৰহণ কৰি দশমী তিথিৰ দিনা মহিষাসুৰক বধ কৰিছিল। দুৰ্গাপূজাৰ ষষ্ঠ দিনাখন এখেতৰ স্বৰূপৰ উপাসনা কৰা হয়।

৭.“কালৰাত্ৰি” : মা দুৰ্গাৰ সপ্তম শক্তি ‘কালৰাত্ৰি’ৰূপে জনাজাত। তেওঁৰ শৰীৰৰ বৰণ ঘন অন্ধকাৰৰ নিচিনা সম্পূৰ্ণৰূপে ক’লা। মূৰৰ চুলিবোৰ অবিন্যস্ত। গলত বিদ্যুতৰ দৰে জিলিকি থাকে মালাধাৰি। তেওঁ ত্ৰিনেত্ৰা, তিনিওটা চকু ব্ৰহ্মাণ্ডৰ নিচিনা ঘূৰণীয়া। সেইবোৰৰ পৰা বিদ্যুতৰ নিচিনা উজ্জ্বল ৰশ্মি বিকিৰিত হৈ থাকে। তেওঁৰ নাসিকাৰ উশাহ-নিশাহৰ পৰা ভয়ংকৰ প্ৰচণ্ড অগ্নি শিখাবোৰ ওলাই থাকে। তেওঁৰ বাহন হ’ল গৰ্দভ অৰ্থাৎ গাধ। আই ‘কালৰাত্ৰি’ৰ স্বৰূপ দেখাত অতি ভয়ংকৰ কিন্তু তেওঁ সদায় শুভ ফলহে প্ৰদান কৰে। তাৰ কাৰণে তেওঁৰ এটা নাম হ’ল ‘শুভঙ্কৰী’। গতিকে ভক্তসকলে মাতৃ কালৰাত্ৰিৰ স্বৰূপ দেখি ভয়-ভীত বা আতংকিত হ'ব নালাগে। দুৰ্গাপূজাৰ সপ্তম দিনা আই কালৰাত্ৰিৰ উপাসনাৰ বিধান আছে।

৮.“মহাগৌৰী” : মা দুৰ্গাদেৱীৰ অষ্টম শক্তিৰ নাম হ’ল ‘মহাগৌৰী’। তেওঁ সম্পূৰ্ণৰূপে গৌৰ বৰ্ণা। এই গৌৰ বৰণৰ গৌৰতাৰ উপমা শংখ, চন্দ্ৰ আৰু কুন্দ ফুলৰ সৈতে দিয়া হয়। মান্যতা অনুসৰি তেওঁ হ’ল আঠ বছৰীয়া। তেওঁৰ সকলো বস্ত্ৰ আৰু আ-অলঙ্কাৰো শ্বেত বৰ্ণৰ। নিজৰ পৰৱৰ্তী ৰূপত তেওঁ ভগৱান শিৱক পতিৰূপে পাবলৈ বৰ কঠোৰ তপস্যা কৰিছিল। এনে কঠোৰ তপস্যা কৰা হেতু এখেতৰ বৰণ সম্পূৰ্ণৰূপে ক’লা পৰি গ’ল। তেওঁৰ তপস্যাত প্ৰসন্ন আৰু সন্তুষ্ট হৈ যেতিয়া ভগৱান শিৱই তেওঁৰ শৰীৰক ঘঁহি-ঘঁহি গংগাৰ পবিত্ৰ পানীৰে গা ধুৱালে, তেতিয়া তেওঁৰ শৰীৰ বিদ্যুৎপ্ৰভাৰ নিচিনা অতি কান্তিমান গৌৰ হৈ উঠিল। তেতিয়াৰ পৰা তেওঁৰ নাম ‘মহাগৌৰী’ হ’ল। দুৰ্গাপূজাৰ অষ্টম দিনা ‘মহাগৌৰী’ৰ উপাসনাৰ বিধান আছে।

৯.“সিদ্ধিদাত্ৰী” : মা দুৰ্গাদেৱীৰ নৱম শক্তিৰ নাম হ’ল,- ‘সিদ্ধিদাত্ৰী’। তেওঁ সকলো প্ৰকাৰৰ সিদ্ধি প্ৰদান কৰে। মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ মতে অণিমা, মহিমা, গৰিমা, লঘিমা, প্ৰাপ্তি, প্ৰাকাম্য, ঈশিত্ব আৰু ৱশিত্ব-সিদ্ধি এই আঠবিধ। ব্ৰহ্মবৈৱৰ্ত পুৰাণৰ শ্ৰীকৃষ্ণ জন্ম খণ্ডত এনে সিদ্ধিৰ সংখ্যা ওঠৰ বুলি কোৱা হৈছে। সেইবোৰৰ নাম-

১.অণিমা, ২.লঘিমা, ৩.প্ৰাপ্তি, ৪.প্ৰাকাম্য, ৫.মহিমা, ৬. ঈশিত্ব, ৭.সৰ্ৱকামাৱসায়িতা, ৮. সৰ্বজ্ঞত্ব, ৯.দূৰ শ্ৰৱণ, ১০.পৰকায়প্ৰৱেশন, ১১.বাক্ সিদ্ধি, ১২.কল্পবৃক্ষত্ব, ১৩.সৃষ্টি, ১৪.সংহাৰ কৰণ সামৰ্থ্য, ১৫.অমৰত্ব, ১৬.সৰ্ব নায়কত্ব, ১৭.ভাৱনা আৰু ১৮.সিদ্ধি।

ভক্ত আৰু সাধকসকলক আই সিদ্ধিদাত্ৰীয়ে এই সকলো ধৰণৰ সিদ্ধি প্ৰদান কৰিবলৈ সমৰ্থ। দেৱী পুৰাণৰ মতে এখেতৰে কৃপাত ভগৱান শিৱই এইবোৰ সিদ্ধি লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ অনুকম্পাত ভগৱান শিৱৰ অৰ্ধ শৰীৰ দেৱীৰ হৈছিল আৰু তাৰেবাবে তেওঁ অৰ্ধ নাৰীশ্বৰ নামেৰে বিশ্বপ্ৰসিদ্ধ হৈছিল। আই সিদ্ধিদাত্ৰী চতুৰ্ভুজা। বাহন হ’ল সিংহ। নৱ দুৰ্গাৰ মাজত আই সিদ্ধিদাত্ৰী হ’ল অন্তিম। অন্য অষ্ট দুৰ্গাৰ পূজা-উপাসনা শাস্ত্ৰীয় বিধি-বিধানেৰে কৰাৰ পিছত ভক্তই দুৰ্গা পূজাৰ নৱম দিনা তেওঁৰ উপাসনাত প্ৰবৃত্ত হয়। এই সিদ্ধিদাত্ৰী আইৰ উপাসনা পূৰ্ণ হোৱাত ভক্ত আৰু সাধকৰ সকলোবিধ মনোকামনা পূৰণ হৈ যায়। মহিষাসুৰ এটা অসুৰ। তেওঁ দেৱী প্ৰতিমাৰ ভৰিৰ তলত থাকে। মহিষাসুৰ অসুৰ হ’লেও দুৰ্গোৎসৱৰ সময়ত তেওঁক পূজা কৰাৰ থল আছে।

গণেশ : গণেশ সিদ্ধিৰ দেৱতা। গণেশ পূজা নকৰাকৈ অন্য কোনো পূজা কৰাৰ বিধান নাই।
লক্ষ্মী : লক্ষ্মী হৈছে শ্ৰী, সমৃদ্ধি আৰু বিকাশৰ প্ৰতীক।
সৰস্বতী : সৰস্বতী জ্ঞানৰ প্ৰতীক।
কাৰ্তিক : কাৰ্তিক সৌন্দৰ্যৰ প্ৰতীক।

দুৰ্গা দেৱীৰ পূজা সনাতন হিন্দু ধৰ্মৰ এটি মহান উৎসৱ। বছৰটোত দুবাৰকৈ মা দেৱী মহিষমৰ্দিনীৰ পূজা কৰি ভক্তসকলে মাৰ পৰা বৰ বিচাৰে। এইখিনিতে মোৰ মনলৈ অহা প্ৰশ্নটো হ'ল মাই বাৰু সকলো ভক্তক বৰ দিয়েনে? পাঠকসকল আপোনালোকৰ মতামত কি হয় মোৰ অৱগত নহয় কিন্তু মোৰ পৰ্যবেক্ষণ মতে মা দেৱীয়ে বৰ দিয়াৰ সময়ত পক্ষপাতিত্ব কৰে। যিসকল ভক্তই মাৰ ওচৰত বেছিকৈ দক্ষিণা দিয়ে তেওঁলোকে মাৰ আশীৰ্বাদ বেছিকৈ পায়। মাই বাৰু জানেনে নাজানে কোন ভক্তই কি উপায়েৰে অৰ্জন কৰা ধন তেওঁৰ পূজাত দিছে। হয়তো জানে কিন্তু ভৱিষ্যতৰ দিনত পূজা নোপোৱাৰ আশংকাত মনে মনে থাকে। আনফালে যিসকলে দেৱীৰ পূজাৰ আয়োজন কৰে তেওঁলোকেও পৰৱৰ্তী অধিক দানৰ আশাত দুৰ্নীতিৰ কোৰোণাৰে চপাই অনা ধন লাভ কৰি দুৰ্গা মাৰ কাণে কাণে কয়, মা এখেতক (অধিক ধন দিয়াজন) আগলৈ সেৱিবৰ বাবে শক্তি দিয়ক। মোৰ ভাব হয় দেৱী মা যেন ভৱিষ্যতৰ বাবে শংকিত। তেওঁ হয়তো অধিক পূজা পোৱাৰ লোভত অসৎ পন্থাৰে অৰ্জন কৰি পূজাৰ বাবে ধন দিয়াজনক অধিক ধন আহৰণৰ উদগনি যোগায়। পূজাৰ চান্দাৰ বাবে বেছি লোকৰ ওচৰলৈ যোৱাতকৈ কেইজনমানৰ পৰা শকত অংকৰ টকা লৈ আয়াসতে পূজা পাতিব পৰা হয়। দীনহীনজনে পূজাৰ বাবে টকা-সিকি এটা দিব বিচাৰে, লোৱা হয়, কিন্ত্ত তেওঁ যদিহে পূজাৰ

শাৰদীয় দুৰ্গোৎসৱৰ উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশ। অসুৰৰ বিনাশ আৰু শক্তিৰ আৰাধনাৰ এই সময়ত আমাৰ সমাজখনলৈ এবাৰ ঘূৰি চোৱাৰ প্ৰয়োজন আছে। কাৰণ, অসুৰ কেৱল পৌৰাণিক কাহিনীৰ চৰিত্ৰ নহয়। মানুহৰ মনৰ মাজতো কেতিয়াবা অসুৰে বাহ লয়। আনৰ ভাল কামক সহ্য কৰিব নোঁৱাৰা, কোনোবাই নতুন কিবা এটা কৰিবলৈ আগবাঢ়িলে তেওঁক উৎসাহ দিয়াৰ সলনি সমালোচনাৰে মনোবল ভাঙি দিয়া, ইতিবাচক চিন্তাকো নেতিবাচক দৃষ্টিৰে বিচাৰ কৰা —এই মানসিকতাবোৰেই সমাজৰ সৃষ্টিশীল শক্তিক দুৰ্বল কৰে। এই শৰৎত সেয়ে কেৱল বাহিৰৰ অসুৰ বধৰ কথা নহয়, আমাৰ নিজৰ মনৰ ভিতৰত থকা মহিষাসুৰকো পৰাস্ত কৰাৰ সংকল্প লোৱা উচিত।

আনহাতে, জুবিন গাৰ্গৰ আদৰ্শৰ কথা কওঁতে এই কথাবোৰ বিশেষভাৱে মনলৈ আহে। তেওঁ কেৱল গান গোৱা অথবা সাংস্কৃতিক জগতত নিজৰ পৰিচয় গঢ়া এজন শিল্পী নাছিল। তেওঁৰ চিন্তা আৰু কৰ্মৰ মাজত আত্মনিৰ্ভৰশীলতা, সৃষ্টিশীলতা, নিজস্ব চিন্তাৰে আগবঢ়াৰ সাহস আৰু মানুহৰ প্ৰতি দায়বদ্ধতাৰ কথাও আছিল। তেওঁ কিতাপ পঢ়া, কিতাপ লিখা আৰু সৃষ্টিশীল কৰ্মৰ প্ৰতি গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁৰ আদৰ্শৰ প্ৰকৃত তাৎপৰ্য তেতিয়াহে উপলব্ধি কৰিব পাৰিম, যেতিয়া আমি এই মূল্যবোধবোৰ নিজৰ জীৱনত গ্ৰহণ কৰিম। জুবিন গাৰ্গক ভালপোৱা মানে কেৱল তেওঁৰ গান শুনা অথবা তেওঁৰ নাম উচ্চাৰণ কৰা নহয়; তেওঁৰ চিন্তাৰ পৰা প্ৰেৰণা লৈ নিজকে গঢ়া আৰু সমাজখনক আগুৱাই নিয়াৰ চেষ্টা কৰাটোহে অধিক অৰ্থপূৰ্ণ।

জুবিন গাৰ্গে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ চিন্তাটো আজিৰ সময়ত বিশেষভাৱে প্ৰাসংগিক। নিজৰ সামৰ্থ্য চিনাক্ত কৰি, নিজৰ চিন্তাৰে, নিজৰ পৰিশ্ৰমেৰে কিবা এটা সৃষ্টি কৰা আৰু আনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নোহোৱাকৈ আগবাঢ়িবলৈ চেষ্টা কৰাটো সহজ কথা নহয়। এনে প্ৰচেষ্টাৰ বাবে সাহস লাগে, অধ্যৱসায় লাগে আৰু সমাজৰ পৰা ইতিবাচক সহযোগিতাও লাগে। কিন্তু আমাৰ সমাজত বহু সময়ত ইয়াৰ বিপৰীত ছবিহে দেখা যায়। কোনোবাই নতুন উদ্যোগ ল’লে, নতুন চিন্তা আগবঢ়ালে অথবা নিজাকৈ কিবা এটা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে তেওঁৰ কামৰ ভাল দিশটো চোৱাৰ আগতেই ভুল বিচৰা আৰম্ভ হয়। ফলত বহু সম্ভাৱনা অংকুৰতে মৰহি যায়। এই মানসিকতাৰ পৰিৱৰ্তন নহ’লে আত্মনিৰ্ভৰশীল সমাজ গঢ়াৰ সপোন বাস্তৱায়িত কৰাটো কঠিন।

জুবিন গাৰ্গৰ আদৰ্শক সমাজত প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ হ’লে আমি কিতাপৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বঢ়াব লাগিব, জ্ঞান আহৰণৰ অভ্যাস গঢ়িব লাগিব, সৃষ্টিশীল প্ৰতিভাক উৎসাহ দিব লাগিব আৰু নতুন প্ৰজন্মক নিজৰ চিন্তাৰে আগবাঢ়িবলৈ সুযোগ দিব লাগিব। কোনোবাই কিবা এটা সৃষ্টি কৰিলে তেওঁৰ কামৰ গঠনমূলক সমালোচনা নিশ্চয় হ’ব পাৰে; কিন্তু সমালোচনাৰ উদ্দেশ্য হ’ব লাগে উন্নতিৰ পথ দেখুওৱা, মানুহজনক ভাঙি পেলোৱা নহয়। আনৰ সাফল্যত ঈৰ্ষা কৰাৰ সলনি তাৰ পৰা শিকাৰ মানসিকতা গঢ়ি তুলিব পাৰিলেহে সমাজত ইতিবাচক পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হ’ব। জুবিন গাৰ্গৰ নামত স্মৃতি ৰোমন্থন আদি অনুষ্ঠান আয়োজন কৰাতকৈ তেওঁৰ আদৰ্শ অনুসৰি পঢ়া-শুনা, সাহিত্য-সংস্কৃতি, নতুন সৃষ্টি আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ ক্ষেত্ৰত বাস্তৱ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰাটোৱেহে অধিক গভীৰ অৰ্থ বহন কৰিব।

জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতি প্ৰকৃত শ্ৰদ্ধা তেওঁৰ আদৰ্শক দৈনন্দিন জীৱনত জীয়াই ৰখাৰ মাজত নিহিত হৈ আছে। মানুহৰ প্ৰতি সহমৰ্মিতা, আনৰ দুখ বুজাৰ ক্ষমতা, সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা আৰু নিজৰ কৰ্মৰ জৰিয়তে সমাজলৈ অৱদান আগবঢ়োৱাৰ মানসিকতাই তেওঁৰ আদৰ্শক অধিক অৰ্থৱহ কৰি তুলিব পাৰে। এখন সমাজৰ পৰিৱৰ্তন কেৱল ভাষণ অথবা শ্লোগানেৰে নহয়, মানুহৰ চিন্তা আৰু আচৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ জৰিয়তেহে সম্ভৱ হয়। সেয়ে জুবিন গাৰ্গৰ আদৰ্শক সঁচাকৈয়ে আগুৱাই নিবলৈ বিচাৰিলে আমি নিজকে সুধিব লাগিব যে আমি তেওঁৰ কথা কিমান কওঁ, কিমান লিখোঁ, কিমান ৰিলছ্ ভিডিঅ' বনাও আৰু তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ চিন্তা অনুসৰি আমি কাম কিমান কৰোঁ?

অসমৰ সংবাদ মাধ্যম বিশেষ সুকীয়া বৈশিষ্ট্যৰে মহীয়ান। অৰুনোদইৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা বিগত ১৭৮ বছৰীয়া অসমৰ বাতৰিকাকত আৰু আলোচনীসমূহৰ ইতিহাস মাথোঁ সংবাদ ক্ষেত্রখনতে সীমাবদ্ধ হৈ থকা নাই, ইয়াৰ পৰিধিয়ে সাহিত্য, সংস্কৃতিকে ধৰি অঞ্চলটোৰ সৃষ্টিৰাজিক উজ্জীৱিত কৰি ৰাখিছে। দেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যম অথবা ৰাজ্যভিত্তিক বাতৰিকাকত আৰু আলোচনীসমূহতকৈ অসমৰ সংবাদ মাধ্যমৰ সুকীয়া বৈশিষ্ট্যৰ অন্যতম কাৰণ হ'ল- ৰাজ্যখনৰ সংবাদ মাধ্যমৰ গুৰু দায়িত্বত থকাসকল আছিল আমাৰ ভাষা আৰু সাহিত্যৰ একোগৰাকী পুৰোধা ব্যক্তি। অসমৰ সংবাদ ক্ষেত্ৰখনক মহীয়ান কৰা সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা, চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা, পদ্মনাথ গোহাঞিবৰুৱা, হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী, ডিম্বেশ্বৰ নেওগ, মহেশ্বৰ নেওগ, বেণুধৰ শৰ্মা, আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা, দুর্গাপ্রসাদ মজিন্দাৰ বৰুৱা, লম্বোদৰ বৰা, সত্যনাথ বৰা, ৰাধানাথ ফুকন, ৰজনীকান্ত বৰদলৈ, দেৱেশ্বৰ চলিহা, অমল চন্দ্ৰ শৰ্মা, ৰাধাকান্ত সন্দিকৈ, পীতাম্বৰ দেৱগোস্বামী, সত্যেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা, ড° বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য, অগ্নিকবি কমলাকান্ত ভট্টাচার্য, অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী, বাগ্মীবৰ নীলমণি ফুকন, ড° বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা, চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শইকীয়া, ড° নগেন শইকীয়া, ড° ভবেন্দ্র নাথ শইকীয়া,

হোমেন বৰগোহাঞি, কনকসেন ডেকা, লক্ষ্মীনন্দন বৰা আদি একো একোজন লব্ধপ্রতিষ্ঠ ভাষা-সাহিত্যৰ পূজাৰী।

এইসকল ব্যক্তিয়ে সংবাদ ক্ষেত্রখনলৈ আগবঢ়োৱা অনবদ্য বৰঙণিৰ বাবে অসমৰ সংবাদ মাধ্যম বন্দিত হোৱাই নহয়, তেওঁলোকৰ অমৰ সৃষ্টিৰাজিয়ে অসমীয়া সাহিত্যৰ ভঁৰাল চহকী কৰিছে। অসমৰ সংবাদ-পত্ৰৰ গৌৰৱোজ্জ্বল বৈশিষ্ট্য এয়ে যে অসমৰ একোখন বাৰ্তালোচনীৰ নামেৰে অৰুনোদই যুগ, জোনাকী যুগ, বাঁহী যুগ, আৱাহন যুগ, ৰামধেনু যুগ আদি নামেৰে সাহিত্যৰ যুগ নির্ণয় হৈছে। অসমৰ বাহিৰে দেশৰ অন্যান্য ৰাজ্যত এইদৰে একোখন বার্তালোচনীৰ নামত সাহিত্যৰ যুগ অথবা সাহিত্যিকক চিহ্নিত কৰাৰ ধাৰা পাবলৈ নাই। এয়া নিশ্চিতভাৱে অসমৰ সংবাদ মাধ্যম আৰু সাহিত্যৰ বাবে বিশেষ বৈশিষ্ট্য বুলি অভিহিত কৰিব পাৰি। অসমৰ সংবাদ-পত্ৰই এতিয়াও সৃষ্টিশীল সাহিত্যক অগ্রাধিকাৰ দি আহিছে। দেশৰ ৰাজধানীৰ পৰা ভৌগোলিক দূৰত্ব অধিক হোৱাৰ ফলত অঞ্চলটোৰ প্ৰতি ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত অনাদৰ-অৱহেলাৰ অভিযোগ দীর্ঘকাল চলি আছে। অসমকে ধৰি উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ জনগণৰ আৱেগ-অনুভূতি আৰু সমস্যাৰাজিক সংবাদ মাধ্যমে অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ লগতে অঞ্চলটোৰ ভাষা-সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ উৎকৰ্ষ সাধনৰ বাবে ধাৰাবাহিক প্রচেষ্টা অব্যাহত ৰাখিছে। অসমৰ অধিকাংশ সংবাদ-পত্র অথবা বার্তালোচনীত মাথোঁ দৈনন্দিন বাতৰিসমূহ প্রকাশ নহয়, প্রকাশ হয় গল্প-কবিতাকে ধৰি সৃষ্টিশীল সাহিত্যৰ ৰচনাৰাজি। অসমত পঢ়ুৱৈ সৃষ্টিৰ ক্ষেত্রত সংবাদ-পত্রসমূহে গ্ৰহণ কৰা এনে নিৰলস প্রচেষ্টাৰ বাবেই অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যই আজি দেশৰ অন্যতম হৈ জিলিকি উঠিছে। দেশৰ অন্যান্য বহু ভাষা-সাহিত্যৰ তুলনাত অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ মান বহু উন্নত। ১৮৪৬ত অৰুনোদই আলোচনী প্ৰকাশৰ পিছতে অসমৰ সংবাদ-পত্ৰৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল। ব্রিটিছ শাসনকালত পি আৰ গৰ্ডন, নাথান ব্রাউন, মাইলছ ব্রনছন, হেমচন্দ্র গোস্বামী আদিয়ে প্ৰথমখন অসমীয়া ভাষাৰ অভিধানত অন্তর্ভুক্ত কৰিছিল প্রায় ২৪ হাজাৰ শব্দ।

পৰৱৰ্তী সময়ত হেমচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ অভিধানৰ প্ৰথম সংস্কৰণত অন্তর্ভুক্ত হৈছিল প্ৰায় ২৫ হাজাৰ শব্দ। বিগত প্রায় ডেৰ দশকৰ ভিতৰত অসমীয়া অভিধানত এক লাখ ২৫ হাজাৰৰো অধিক শব্দ অন্তর্ভুক্ত হৈছে। এয়া অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ বাবে গৌৰৱৰ বিষয়। বিশ্বৰ বহু ভাষাৰ তুলনাত এতিয়া অসমীয়া ভাষা-সাহিত্য চহকী হৈছে। অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ এই সমৃদ্ধ অৱস্থাৰ মূলতে অসমৰ সংবাদ-পত্ৰ আৰু আলোচনীসমূহৰ বিশেষ অৰিহণা আছে। সমৃদ্ধ অসমীয়া ভাষাই শেহতীয়াকৈ দেশৰ ধ্রুপদী সাহিত্যৰ স্বীকৃতি লাভ কৰাটো আমাৰ বাবে গৌৰৱৰ বিষয়। কিন্তু আমাৰ ভাষা-সাহিত্যৰ ৰাজহাড়ডাল শক্তিশালী কৰি ৰাখিবলৈ হ'লে অসমীয়া ভাষাৰ চৰ্চা আৰু অধিক বৃদ্ধি হ'ব লাগিব। পঢ়ুৱৈৰ সংখ্যা বৃদ্ধি নহ'লে আমাৰ ভাষাত সৃষ্টিশীল ৰচনা আৰু গৱেষণাই পূর্ণতা লাভ নকৰে। এই ক্ষেত্ৰত আমাৰ ভাষাটোৰ প্ৰতি প্ৰতিজন লোকে দায়বদ্ধ হ'ব লাগিব।

বিগত ৩৫ বছৰে অসমৰ সংবাদ-পত্ৰৰ সৈতে জড়িত থকাৰ সূত্ৰে তিনিগৰাকী লব্ধপ্রতিষ্ঠ সম্পাদকৰ স'তে কাম কৰাৰ সুযোগ পাইছোঁ। তেওঁলোক হ'ল প্রয়াত চন্দ্রপ্রসাদ শইকীয়া, হোমেন বৰগোহাঞি আৰু কনকসেন ডেকা। অসমৰ সংবাদ মাধ্যমৰ ইতিহাসত তিনিওগৰাকী প্রথিতযশা সাংবাদিকেই নহয়, বিশিষ্ট সাহিত্যিকো। তিনিওগৰাকীয়ে অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতিৰ আসনত অধিষ্ঠিত হৈছিল। সংবাদ ক্ষেত্রখনত বলিষ্ঠ নেতৃত্ব প্ৰদান কৰাৰ সময়ছোৱাতে চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শইকীয়া ছাৰৰ কলমত সৃষ্টি হৈছিল মহাৰথী, তোৰে মোৰে আলোকৰে যাত্রা, জন্মান্তৰ, সূর্যস্নান, মন্দাক্রান্তা, মেঘমল্লাৰ, উত্তৰকাল, এদিন আদি উপন্যাস। ইয়াৰ উপৰি মায়ামৃগ, নাচপতি ফুল, চক্ৰবত, অংগীকাৰ আদি গল্প সংকলনৰ জৰিয়তে অসমীয়া সাহিত্য জগতখনক মহীয়ান কৰিছে বিশিষ্ট সাহিত্যিক-সাংবাদিকগৰাকীয়ে। সাহিত্য আৰু সাংবাদিকতাত আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে তেওঁ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা, অসম ভেলী সাহিত্য বঁটা আৰু ভাৰত চৰকাৰৰ পদ্মভূষণ বঁটাও লাভ কৰিছিল। সংবাদ-পত্ৰৰ ক্ষেত্ৰখনত সুদীর্ঘ প্রায় চাৰি দশক কাম কৰাৰ সৌভাগ্য লাভ কৰা ৰাজ্যখনৰ প্রথিতযশা সাংবাদিকসকলৰ ভিতৰত অন্যতম কনকসেন ডেকা এগৰাকী সাহিত্যৰ অন্যতম কাণ্ডাৰী। প্রায় সাত দশক ধৰি সংবাদ ক্ষেত্ৰখনক নেতৃত্ব দি থকা কনকসেন ডেকাই সাম্প্রতিক সমাজ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত কেইবাখনো অমূল্য গ্রন্থ ৰচনা কৰাৰ উপৰি লুইতক ভেটিব সিহঁতে, সূর্য পূবত নুঠে, টেম্‌ছ আৰু লুইত, সোণৰ পালেঙে নুশুৱায়, সূর্যমুখী বিহংগিনী, গৃহযুদ্ধ, ষ্টনগান সোঁৱে-বাঁৱ, বিপ্লৱৰ খোজ আদি উপন্যাসৰ জৰিয়তে অসমীয়া সাহিত্যলৈ অনবদ্য বৰঙণি আগবঢ়াইছে। ইয়াৰ উপৰি ৰঙীন পর্দা, ৫ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱা আদি গল্প সংকলনৰ উপৰি সাহিত্য আৰু জীৱন, ১০০খন মহৎ গ্রন্থ, ১০০ গৰাকী মহান ব্যক্তি আৰু পাঁচখন একাংক নাটৰ সংকলন প্রকাশ হৈছে।

সময়ৰ লগে লগে সলনি হৈছে ধৰ্মৰ সংজ্ঞা । পৃথিৱীৰ প্ৰতিটো ধৰ্মৰ ক্ষেত্ৰতেই এই ছবিখন স্পষ্ট হৈ পৰিছে । প্ৰতিটো ধৰ্মৰ মূল দৰ্শনক একাংশ লোকে অপব্যাখ্যা কৰি সকলোকে বিপথে পৰিচালিত কৰাৰ মানসিকতাই গা কৰি উঠিছে । অস্বাস্থ্যকৰ শ্ৰেষ্ঠত্বৰ যুঁজখনত অৱতীৰ্ণ হোৱাসকলে স্বাৰ্থ পূৰণৰ বাবে মানুহৰ মাজত ভেদাভেদৰ সৃষ্টি কৰাই নহয়,আন ধৰ্মৰ লোকক ঘৃণাৰে চাবলৈও প্ৰত্যক্ষ অথবা পৰোক্ষভাৱে প্ৰৰোচিত কৰিছে । অথচ কোনো ধৰ্মই আন ধৰ্মৰ লোকক কেতিয়াও ঘৃণাৰ চকুৰে চাবলৈ শিকোৱা নাই । হিংসাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰতিটো ধৰ্মৰ পবিত্ৰ ধৰ্মগ্ৰন্থত আন ধৰ্মৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈহে কোৱা হৈছে। হিন্দু, খ্ৰীষ্টিয়ান, মুছলমান, বৌদ্ধ, জৈন, শিখ, ইহুদি ধৰ্মৰ মূল দৰ্শনৰ বিষয়ে একো অধ্যয়ন নকৰাকৈয়ে একাংশই আজি চৌদিশে সৃষ্টি কৰিছে ধৰ্মীয় উন্মাদনা, কিন্তু কোনো ধৰ্মই তেনে কৰিবলৈ কেতিয়াও কাকো শিকোৱা নাই ।

ধৰ্মীয় উন্মাদনা আধুনিক শান্তিপূৰ্ণ আৰু গণতান্ত্ৰিক সমাজ ব্যৱস্থাত কোনো কাৰণতেই গ্ৰহণযোগ্য নহয় । কাৰণ ধৰ্ম হৈছে মানুহৰ ব্যক্তিগত বিশ্বাস, আধ্যাত্মিকতা আৰু নৈতিকতাৰ চৰ্চা । সেয়া মানুহভেদে বেলগ বেলেগ হোৱাটো স্বাভাৱিক । ইতিহাসে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰাই প্ৰতিটো ধৰ্মই সমাজত শান্তি, কৰুণা আৰু ভাতৃত্ববোধ গঢ়ি তোলাত গুৰুত্ব প্ৰদান কৰি আহিছে ; কিন্তু যেতিয়াই এই বিশ্বাস উন্মাদনালৈ পৰ্যবসিত হয়, তেতিয়াই সমাজৰ বাবে অধিক ক্ষতিকাৰক হৈ পৰে । ইতিহাস ইয়াৰে সাক্ষী হৈ আহিছে । ধৰ্মৰ মূল উদ্দেশ্য হ'ল মানুহৰ মাজত শান্তি, সম্প্ৰীতি, নৈতিকতা আৰু ভাতৃত্ববোধ গঢ়ি তোলা; কিন্তু যেতিয়া ধৰ্মক লৈ উন্মাদনাৰ সৃষ্টি হয়, ই সমাজৰ বাবে হৈ পৰে তেনেই ক্ষতিকাৰক ।

ঐতিহাসিক প্রেক্ষাপট তথা মানৱ সভ্যতাৰ ইতিহাসৰ পৃষ্ঠা লুটিয়াই চালে দেখা যায় যে ধর্মীয় উন্মাদনা কোনো এটি নিৰ্দিষ্ট যুগতে সীমাবদ্ধ থকা নাই । এই উন্মাদনা বিভিন্ন যুগত ভিন্ন ভিন্ন ৰূপত আত্মপ্রকাশ কৰি আহিছে । আমি যদি মধ্যযুগলৈ উভতি চাওঁ তেতিয়াহ'লে দেখা পাওঁ যে এই যুগটো আছিল ধর্মীয় উন্মাদনাৰ উল্লেখযোগ্য সময় । ইতিহাসবিদসকলেও মধ্যযুগক ধর্মীয় উন্মাদনাৰ সবাতোকৈ উল্লেখযোগ্য সময় হিচাপে উল্লেখ কৰিছে । এই যুগতেই ধর্মৰ নামত কেইবাখনো ডাঙৰ যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল।

আনহাতে, একাদশৰ পৰা ত্রয়োদশ শতিকাপর্যন্ত খ্ৰীষ্টিয়ান আৰু মুছলিম বিশ্বৰ মাজত জেৰুজালেম নিয়ন্ত্রণক লৈ ধাৰাবাহিক যুদ্ধ হৈছিল, যাক আমি ধর্মযুদ্ধ বুলি আখ্যায়িত কৰি আহিছো ।
মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে ইউৰোপত বিশেষকৈ স্পেইনত ভিন্ন মতাৱলম্বী আৰু বিজ্ঞানমনস্ক মানুহক ধর্মদ্রোহী বুলি জীয়াই জীয়াই পুৰি মাৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত প্রাচীন যুগতো ধর্মীয় বিশ্বাসক কেন্দ্র কৰি তীব্র উন্মাদনাই গা কৰি উঠিছিল। ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ ফালে খ্ৰীষ্টিয়ানৰ ওপৰত আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত খ্ৰীষ্টিয়ান ধৰ্ম ৰাষ্ট্ৰীয় ধর্ম হোৱাৰ পিচত অন্য ধৰ্মাৱলম্বীৰ ওপৰত নির্যাতন হোৱাৰ বিষয়েও বুৰঞ্জীৰ পাতত পোৱা যায়। অৱেশ্যে এইবোৰৰ স্থায়িত্ব নাছিল। বহুতে এই উন্মাদনা সু-সংগঠিতভাৱে আগুৱাই নিবলৈ চেষ্টা কৰিলেও ক'ৰবাত উজুটি খাই পৰিবলগীয়া হৈছিল ।

এই উন্মাদনাৰ ঢৌৱে আধুনিক আৰু সমসাময়িক যুগকো কোৱাই নোযোৱাকৈ থকা নাই । বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ অগ্রগতিৰ চৰম পৰ্যায়তো আধুনিক যুগত ধর্মীয় উন্মাদনাৰ অন্ত পৰা নাই। অৱেশ্যে এতিয়া ধর্মীয় উন্মাদনাক মৌলবাদ আৰু উগ্ৰপন্থা বুলি আখ্যা দিয়া হৈছে। এই উন্মাদনাই ধৰ্মীয় দিশতকৈ ধৰ্মৰ নামত ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিকৰ লগতে প্ৰতিখন দেশৰ ভূখণ্ডলৈও বিপদ মাতি আনিছে । ধৰ্মীয় উন্মাদনাৰে মানুহৰ মাজত 'আমি' আৰু 'তেওঁলোক' বুলি সকলোৰে মাজত বিভাজন সৃষ্টি কৰি একাংশই স্বাৰ্থসিদ্ধিৰ বাবে অমোঘ অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছে । ইয়াৰ ফলত বিভিন্ন ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ মাজত থকা দীৰ্ঘদিনীয়া সম্প্ৰীতিৰ এনাজৰীডাল একেবাৰেই দুৰ্বল হৈ পৰিছে ।
ইতিহাস আৰু বৰ্তমান সময়লৈ চকু ফুৰালে দেখা যায় যে ধৰ্মীয় উন্মাদনাই বহু সময়ত হিংসাত্মক পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি কৰাত লাখ লাখ নিৰীহ লোকে অকালতে প্ৰাণ হেৰুৱাবলগীয়াৰ দৰে ঘটনাও সংঘটিত হৈ আছে।

অসমৰ সাংস্কৃতিক চূড়ামণি সুধাকণ্ঠ ডঃ ভূপেন হাজৰিকাৰ এটা চিৰসেউজ গীত 'বিস্তীৰ্ণ পাৰৰে অসংখ্যজনৰে...।' ব্যঞ্জনাত্মক কথা, বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ সুৰ আৰু সোণালী কণ্ঠেৰে ডঃ হাজৰিকাই গীতটোক অনন্য আবেদনপূৰ্ণ কৰি তুলিছে।

এই বিশেষ গীতটোৰ কথা আলোচনা কৰাৰ আগতে অমৃত পুৰুষ ভূপেন হাজৰিকাৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ লগত থকা একাত্মতাৰ কথা উল্লেখ কৰা উচিত হ'ব। শদিয়া, তেজপুৰ, ধুবুৰী, গুৱাহাটী সকলোতে ডঃ হাজৰিকাই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ নিকট সান্নিধ্য লাভ কৰিছে। বিশাল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পাৰৰ জীৱনৰ সংগীত আৰু লোকগাথাৰ মাজতেই তেওঁ ডাঙৰ -দীঘল হৈছে। তেওঁ সদায় নিজকে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পাৰৰ গৰ্বিত সন্তানৰূপে পৰিচয় দিয়ে আৰু নদীখন যেন তেওঁৰ আত্মাৰ সঙ্গী হৈ পৰিছিল। অন্য কথাত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ড° ভূপেন হাজৰিকা যেন অসমীয়া মানুহৰ পৰিচয়ৰ দুটা সাকাৰ ৰূপ আছিল। ব্ৰহ্মপুত্ৰক লৈ ৰচা উচ্চ ভাবপূৰ্ণ গীত আৰু সংগীতৰ বাবে ভূপেন হাজৰিকা 'ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ চাৰণ' (the Bard of Brahmaputra)ৰূপে পৰিচিত হৈছিল। তেওঁৰ ৰচনাত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উল্লেখ স্পষ্টভাৱে বাৰে বাৰে আহে। ডঃ হাজৰিকাৰ গীতত ব্ৰহ্মপুত্ৰক কেতিয়াবা ভিন্ন সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু উপভাষাৰ বিভিন্ন জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মহা মিলনৰ তীৰ্থযাত্ৰাৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰে ভৰা শান্ত আৰু নিস্তব্ধ

জলধাৰাৰূপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু কেতিয়াবা ই হৈ পৰে ৰূঢ়, অস্থিৰ আৰু ধ্বংসৰ উৎস। ডঃ হাজৰিকাৰ মতে স্বকীয় ৰূপ লৈ ব'হাগনো আহে ক'লৈ, ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দুয়োপাৰলৈ নহয় জানো! এই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মহান ঐতিহ্যৰ ছবিখন দাঙি ধৰিয়েই তেওঁ লিখিছে---

'মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ
মহামিলনৰ তীৰ্থ
কত যুগ ধৰি আহিছে প্ৰকাশি
সমন্বয়ৰ অৰ্থ...।'
ব্ৰহ্মপুত্ৰই দুই পাৰৰ জনতাক দিয়া সংগ্ৰামৰ প্ৰেৰণাও তেওঁ গীতেৰেই প্ৰকাশ কৰিছে। 'সহস্ৰজনৰ সাহস দেখি আজি পৃথিৱী কম্পমান' বুলি কোৱা ডঃ হাজৰিকাই অৰ্থপূৰ্ণভাৱে গাইছে---
'সৌৱা বজ্ৰ নিনাদৰ প্ৰতিধ্বনি
ভৈয়ামে-পৰ্বতে বাজে
সংগ্ৰামী সুস্থ প্ৰকাশ
বলিষ্ঠ সংযম মাজে
প্ৰচণ্ড অৱহেলা এইবাৰ নাশিবই
জীৱনকো কৰি বলিদান
আজি ব্ৰহ্মপুত্ৰ হ'ল বহ্নিমান।'
লুইতখনক সাহস-শৌৰ্যৰ প্ৰতীক ৰূপে অংকন কৰা হাজৰিকাই ইয়াৰ সৌন্দৰ্য বৰ্ণনা কৰিবলৈও পাহৰা নাই। সেয়ে তেওঁৰ কলমেৰে নিগৰিছে-- 'অস্ত আকাশৰে সপোন ৰহন সানি
ক্লান্ত লুইতৰে হেঙুলীয়া পানী
বৈয়ে যায়, বৈয়ে যায়, বৈয়ে যায়.....।' এই গীতটিতো ডঃ হাজৰিকাই অগণন মানুহৰ আশা-আকাংক্ষা, প্ৰাপ্তি-অপ্ৰাপ্তিৰ সাক্ষীৰূপে নদীখনক অংকন কৰিছে---
'দুয়ো পাৰে কত মানুহ,
কত যে ইতিহাস
কত যুগৰ,
শত আশা-নিৰাশাৰে নিশ্বাস।..'
ব্ৰহ্মপুত্ৰৰে একান্ত আত্মীয়তা অনুভৱ কৰা বাবেই তেওঁ এটা গীতত কৈছে---
'লুইততে মোৰ ঘৰ
লুইতেই মোৰ পৰ
লুইতে যে ভাঙে গঢ়ে
সপোন মৰমৰ।'
আনহাতে 'প্ৰাণ দিলা তেজ দিলা' গীতটিত ডঃ হাজৰিকাই ব্ৰহ্মপুত্ৰক ত্যাগ, সংকল্পৰো উৎস হিচাপে লৈ গাইছে....
'লুইত থাকিব
পণ থাকিব
গণ-তৰণীও নিতে চলিব
সমূহৰ কালিৰ বাবে
আজিক দিলা বন্ধু...।'
নদীখন অতিকে আপোন বাবেই ডঃ হাজৰিকাই ইয়াৰ তাণ্ডৱ ৰূপক তিৰস্কাৰ কৰিবলৈও কুণ্ঠাবোধ কৰা নাই। সেয়ে তেওঁ লিখিছিল--
'লুইতৰ বলিয়া বান
তই ক'লৈনো ঢাপলি মেলিছ
হিৰ হিৰ শৱদে কালৰূপ ধৰি লৈ
কাকনো বাৰে বাৰে খেদিছ ?...'

তাৎপৰ্যপূৰ্ণভাৱে অসমীয়াৰ সংজ্ঞা বিচাৰি হাবাথুৰি খাব লগাৰ বিপৰীতে গীতৰ ভাষাৰে সুধাকণ্ঠই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পাৰক লৈয়ে তাৰ সমিধান দি গৈছে--
'প্ৰতি অসমীয়া, আমি ভাল ভাৰতীয়
আৰু দূৰণিৰ পৰা আহি লুইতৰ পাৰৰে
মাটিক মাতৃ বোলা প্ৰতি ভাৰতীয়
হ'ল নতুন ৰূপৰ অসমীয়া।...'

'লুইততে নাও মেলিও পদ্মাত ভাটিয়লি ৰচো' বোলা ভূপেন হাজৰিকাৰ প্ৰাণৰ স্পন্দন হ'ল ব্ৰহ্মপুত্ৰ। বিশ্ব নাগৰিক হাজৰিকাই লুইতৰ পৰা মিছিছিপি হৈ ভল্গাৰ ৰূপ চাইছে আৰু পুনৰ আপোন নদীখনৰ পাৰলৈকে উভতি আহিছে। সেই একাত্মবোধেৰেই তেওঁ 'অসম আমাৰ ৰূপহী গুণৰো নাই শেষ' গীতটিত কৈছে-- 'লৌহিত্যৰে বহল পাৰক প্ৰণিপাত কৰোজন্ম ল'লো ইয়াতেই, ইয়াতে যেন মৰো।...'ভূপেন হাজৰিকা এগৰাকী সংগ্ৰামী শিল্পী আছিল যদিও মাত্ৰ ১৩ বছৰ বয়সতে 'অগ্নিযুগৰ ফিৰিঙতি মই , নতুন অসম গঢ়িম' গীতটো ৰচনা কৰা শিল্পীজনে লক্ষণীয়ভাৱে পৰৱৰ্তীকালত স্বাধীনতা সংগ্ৰামক লৈ আন কোনো উল্লেখযোগ্য গীত ৰচনা কৰা নাছিল। ভূপেন হাজৰিকাই তেওঁৰ পূৰ্বসূৰী জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা আৰু বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ পৰা সমতা আৰু মুক্তিৰ চিন্তাধাৰা উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ যদি আমেৰিকালৈ গৈ কিংবদন্তি কৃষ্ণাংগ গায়ক তথা নাগৰিক অধিকাৰ কৰ্মী পল ৰ’বছনক লগ নাপালেহেঁতেন তেন্তে তেওঁ হয়তো সামাজিক সংস্কাৰ আৰু ন্যায়ৰ সন্ধানত গণমুখী গীতৰ এটা ধাৰা সৃষ্টি কৰাৰ হেঁপাহ অনুভৱ নকৰিলেহেঁতেন। নিঃসন্দেহে ভাৰতীয় গণনাট্য সংঘৰ সৈতে তেওঁৰ সংযোগে এই ধৰণৰ গণসংগীতক সমৃদ্ধ কৰি তুলিছিল। পল ৰ'বছনৰ 'অ'ল মেন ৰিভাৰ' (Ol' Man River) ৰ বিষয়বস্তু আৰু চিত্ৰকল্পৰ আধাৰতেই 'বিস্তীৰ্ণ পাৰৰে অসংখ্যজনৰে'...শীৰ্ষক বিখ্যাত গীতটি ৰচিবলৈ ভূপেন হাজৰিকা উদ্বুদ্ধ হৈছিল।মন কৰিবলগীয়া যে ‘অল মেন ৰিভাৰ' বহু সময়ত ভুলভাৱে কেৱল পল ৰ'বছনৰ সৃষ্টি বুলি কৈ অহা হৈছে। আচলতে গীতটো

লিখিছিল দ্বিতীয় অস্কাৰ হামাৰষ্টেইনে আৰু সুৰ কৰিছিল জেৰম কেৰ্নে। ১৯২৭ চনৰ ২৭ ডিচেম্বৰত শ্ব' ব'টৰ মূল মঞ্চ প্ৰযোজনাত এই গীতটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে জুলছ

ব্লেডছ'ৱে পৰিবেশন কৰিছিল। পল ৰ'বছনে ১৯২৮ চনত পল হোৱাইটমেন আৰু তেওঁৰ কনচাৰ্ট অৰ্কেষ্ট্ৰাৰ সৈতে গীতটো ৰেকৰ্ডিং কৰে, আৰু ১৯৩০ চনত একাধিকবাৰ ৰেকৰ্ডিং কৰে। তাৰ পিছৰ পৰাই এই গীতটো বিভিন্ন ৰূপত বহু বিখ্যাত, অচিনাকি আৰু স্বল্প পৰিচিত গায়কে গাইছে।পল ৰ'বছনে ১৯৩৬ চনৰ জেমছ ৱেলৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰ সংস্কৰণ শ্ব' ব'টত ইয়াক স্মৰণীয়ভাৱে কণ্ঠেৰে জীপাল কৰি তুলিছিল। গীতটোত কপাহ কঢ়িয়াই নিয়া জাহাজত খালাচী হিচাপে কাম কৰা জো নামৰ এজন কৃষ্ণাংগ যুৱকৰ যন্ত্ৰণা আৰু ক্ষোভ হৃদয়স্পৰ্শী ৰূপত প্ৰকাশ কৰা হৈছে। গীতটোৰ স্ৰষ্টাই অবিৰতভাৱে বৈ যোৱা মিছিছিপিক এনে এজন নীৰৱ দৰ্শক হিচাপে চিত্ৰিত কৰিছে, যিয়ে কৃষ্ণাংগ দাসৰ বিৰুদ্ধে হোৱা অন্যায় আৰু অবৰ্ণনীয় দুখ-কষ্ট দেখিও কোনো প্ৰতিবাদ নকৰে।ভূপেন হাজৰিকাই 'বিস্তীৰ্ণ পাৰৰে' গীতটিত মিছিছিপিৰ পাৰৰ কৃষ্ণাংগসকলৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ মৰ্মবেদনাক অসমৰ প্ৰেক্ষাপটত ক্ষয়িষ্ণু সমাজত আপোন মানুহখিনিয়ে ভোগ কৰা দুখ-দুৰ্দশালৈ স্থানান্তৰিত কৰিছিল। ইয়াত নদীখন হ'ল ব্ৰহ্মপুত্ৰ। তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পাৰৰ সুৰত পশ্চিমীয়া বেছ ছ'ল', গীতিময় পেন্টাটনিক স্কেলৰ সুৰ আনিছিল। দুয়োটা গীততে নদীখনকে মানুহৰ দুখ-কষ্টৰ নীৰৱ সাক্ষী বুলি অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছে। 'অ'ল মেন ৰিভাৰ'ত আমি পাওঁ : 'অ'ল মেন ৰিভাৰডেট অ'ল মেন ৰিভাৰহি ডু নট চে নাথিংবাট হি মাষ্ট ন' ছামথিংহি জাষ্ট কিপছ ৰ'লিংহি কিপছ অন ৰ'লিং এলং...'আৰু ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতটো আৰম্ভ হৈছে এইদৰে---'বিস্তীৰ্ণ পাৰৰে অসংখ্য জনৰেহাহাকাৰ শুনিও নি:শব্দে নীৰৱেবুঢ়ালুইত তুমি, বুঢ়ালুইত বোৱা কিয়?'

যদিও ‘বিস্তীৰ্ণ পাৰৰে’ৰ উৎপত্তি ‘অ'ল মেন ৰিভাৰ'ত হৈছিল, গীতটো পল ৰ’বছনক লগ পোৱাৰ প্ৰায় ডেৰ দশকৰ পিছত ১৯৬৫ চনতহে হাজৰিকাই ৰচনা কৰিছিল। সময়ৰ প্ৰতিফলন ঘটাই হাজৰিকাৰ গীতটিত সমসাময়িক অসমীয়া সমাজত নৈতিক মূল্যবোধৰ অৱনতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। ইয়াতেই 'অ'ল মেন ৰিভাৰ'ৰ পৰা হাজৰিকাৰ গীতটোৱে এক বেলেগ দিশত গতি কৰিছে।
ডঃ হাজৰিকাই আক্ষেপ কৰিছে:
'নৈতিকতাৰ স্খলন দেখিও
মানৱতাৰ পতন দেখিও
নিৰ্লজ্জ-অলসভাৱে বোৱা কিয়?'

গীতটিৰ এই শাৰীকেইটাই সমাজ গ্ৰাস কৰিবলৈ লোৱা দুৰ্নীতি, ভ্ৰষ্টাচাৰৰ কথালৈ মনত পেলাই দিয়ে। সমাজত নৈতিক মূল্যবোধৰ কেনে অৱক্ষয় হৈছে আৰু মানৱতা যে সম্পূৰ্ণৰূপে স্খলিত হৈছে তাক ভূপেন হাজৰিকাই দ্বৰ্থহীনভাৱে আঙুলিয়াই দিছে। গীতটি ৰচনাৰ সময়ত স্বাধীনতাৰ প্ৰায় দুটা দশকৰ পাছতো দেশৰ দৰিদ্ৰতা আৰু শোচনীয় শিক্ষাই ভূপেন হাজৰিকাৰ মনক ব্যথিত কৰি তুলিছিল। সেই সময়ত উপযুক্ত নেতৃত্বৰ অভাৱো তেওঁ অনুভৱ কৰিছিল। গতিকে, তেওঁ নিজৰ অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰিছিল এইদৰে---'জ্ঞানবিহীন নিৰক্ষৰৰখাদ্যবিহীন নাগৰিকৰনেতৃত্ববিহীনতাত নিমাত কিয়?'নিৰক্ষৰ আৰু দৰিদ্ৰসকলে অশেষ দুখ-কষ্ট ভোগে আৰু ভূ-স্বামীসকলে এই দীন-হীনসকলৰ নিৰক্ষৰতাৰ সুযোগ লৈ আহিছে। গীতটোৱে ভাৰতত সাক্ষৰতাৰ প্ৰয়োজনৰ গুৰুত্বৰ ওপৰতো আলোকপাত কৰিছে। বাৰিষাৰ সময়ত অস্থিৰ হৈ পৰা নদীখনৰ শক্তিৰ বিষয়ে ড° হাজৰিকাই অনুভৱ কৰিছিল। বছৰ বছৰ ধৰি ই বিধ্বংসী ৰূপ লৈ আহিছে। কিন্তু হাজৰিকাই বিচাৰে ফেনে ফোটোকাৰে বাঢ়ি অহা নদীখনৰ উন্মাদনাৰ অভিজ্ঞতাই দুই পাৰৰ মানুহক শক্তিশালী কৰি তোলক। নিজকে দুৰ্বল বুলি ভবা মানুহক সাহসেৰে আগুৱাই যাবলৈ প্ৰেৰণা দিয়ক। গতিকে, তেওঁ গাইছিল :'সহস্ৰ বাৰিষাৰ উন্মাদনাৰ অভিজ্ঞতাৰেপংগু মানৱকসবল,সংগ্ৰামী আৰু অগ্ৰগামীকৰি নোতোলা কিয়?'প্ৰগতিশীল চিন্তানায়ক ভূপেন

হাজৰিকাই সামাজিক উদাৰতাবাদ আৰু সামাজিক গণতন্ত্ৰৰ জৰিয়তে এখন নতুন সমাজ গঢ়াৰ পোষকতা কৰে। অশুভ সমাজ ভাঙি পেলাবলৈ আমূল পৰিৱৰ্তনৰ বাবে আহ্বান জনায়। তেওঁ ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক, স্বাৰ্থপৰ সমাজৰ বিদ্যমান চৰিত্ৰক সমালোচনা কৰে:'ব্যক্তি যদি ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক সমষ্টি যদি ব্যক্তিত্বৰহিত তেনে শিথিল সমাজক নাভাঙা কিয়?'ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জন্মৰ ৰহস্যৰ কিংবদন্তি অনুসৰণ কৰি ভূপেন হাজৰিকাই ইয়াক পুৰুষ নদী বুলি উল্লেখ

কৰে। সৃষ্টিকৰ্তা ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ হোৱাৰ পিছতো নদীখনে কিয় অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে মাত মাতিবলৈ প্ৰেৰণা দিয়া নাই বুলিও তেওঁ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে।'তুমিয়ে যদি ব্ৰহ্মাৰ পুত্ৰ সেই পিতৃত্ব তেনে নামমাত্ৰ নহ'লে প্ৰেৰণা নিদিয়া কিয়?'গীতটিত এখন নতুন ভাৰতৰ সপোনৰ কথাও প্ৰতিফলিত হৈছে। ভূপেন হাজৰিকাই পুৰাণ আৰু মহাভাৰতৰ কাহিনীৰ প্ৰসংগৰে অসমৰ্থ-অচেতন হৈ পৰি থকা শ শ বীৰক জগাই তুলিব বিচাৰিছে। ভীষ্মৰ দৰে মহাকাব্যিক চৰিত্ৰ উপস্থাপন কৰি তেওঁ গাইছে:'উন্মত্ত ধৰাৰেকুৰুক্ষেত্ৰতে শৰশয্যাকে আলিংগণশন কৰা ভীষ্মৰূপী অজস্ৰ বীৰক জগাই নোতোলা কিয়?''অ'ল মেন ৰিভাৰ'ত গায়কজন নিজেই বঞ্চিত আৰু নিপীড়িত শ্ৰেণীৰ প্ৰতিনিধি; তেওঁ মিছিছিপি নদীৰ পাৰত এখন জাহাজত হৃদয়স্পৰ্শী কণ্ঠেৰে গীতটো গায়। চৌপাশৰ দুখ-কষ্ট, দৰিদ্ৰতা আৰু মূল্যবোধৰ অৱক্ষয় দেখি তেওঁৰ খং উঠিছে নদীখনৰ ওপৰত। কিন্তু "বিস্তীৰ্ণ পাৰৰে'ত ড° হাজৰিকা কেৱল এজন দৰ্শক।চৌপাশৰ কৰ্ম-কাণ্ডবোৰক লৈ তেওঁ সুখী নহয়, তেওঁৰ ক্ষোভটো নদীৰ ফালে নিৰ্দেশিত কৰি প্ৰশ্ন কৰিছে 'বুঢ়ালুইত, বোৱা কিয় ?' তেওঁ নদীখনক নিষ্ক্ৰিয় হৈ ৰোৱাৰ পৰিৱৰ্তে কিছু পদক্ষেপ ল’বলৈ অনুৰোধ কৰে।এই গীতটি ইতিমধ্যে বহু ভাষালৈ তৰ্জমা হৈছে। অসমীয়া, বাংলা আৰু হিন্দী ভাষাত স্বয়ং ড° হাজৰিকাই বিস্ময়কৰ কণ্ঠৰে গাইছে গীতটি। বাংলা

সংস্কৰণত ‘বিস্তীৰ্ণ দুপাৰেৰ’ আৰু হিন্দীত ‘গংগা বেহতি হো কিউ’ত নদীখন ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সলনি গংগা হৈ পৰিছে। হিন্দু পৰম্পৰাৰ বিশ্বাসৰ প্ৰতীক আৰু ভাৰত উপমহাদেশৰ জীৱিকাৰ উৎসও গংগা নদী। ভূপেন হাজৰিকাই বিচাৰে গংগাই নিজৰ লুকাই থকা ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰি আস্থা ভংগ আৰু দেশ প্ৰদূষিত কৰাসকলক নিৰ্ভয়ে পৰাভূত কৰক।গীতটোৰ সাৰ্বজনীন আবেদনে ইয়াক দশক দশক ধৰি জনপ্ৰিয়

আৰু

THE GODDESS AND THE WOMEN ON EARTH
Durba Ghosh

__My Durga is there at roadsides, at schools
My Durga calls me Ma in danger and
My Durga is self-defense, her body burns not the mind
Born from a woman’s womb she is all flesh and blood…
My Durga wields the trident on earth and in heaven
My Durga has learnt to survive on her own terms._

_Kanyashlok – (A Shloka for the Daughter) by Mallika Sengupta__

It is that time of the year when autumn winds blow in the air and be it the feminist poet or the upholders of patriarchy, almost all eagerly await the ascent of Goddess Durga on earth, marking ten days of celebration along with venerating her as the symbol of divine power or ‘Shakti’.
This year, too, is no different but before the celebrations began, the country was rocked by protests against an alleged threat to democracy and women were at the forefront demanding political rights for all citizens to ensure that the country’s democratic institutions maintain their sanctity.
Against this backdrop, it is but natural that women are once again placed on the pedestal of divine ‘Shakti’ or power but it is time that her representation as the invincible in popular culture and imagination is handled more realistically. It is indeed a paradox that women on one hand, are considered a symbol of divine power but on the other, there is no let up on violence against them in all spheres of life.
Even to this day, Goddess Durga is symbolised as invincible, unassailable, unwavering in her resolve and unyielding to the unrighteous as the ‘Dashabhuja’ (ten-armed) Mahishashurdarmani (slayer of the demon), riding the lion symbolizing unlimited power while she is also the nurturer as a mother, who with her four children, makes an annual sojourn as the demure and dutiful daughter to her parents’ home.
It is these perceptions of the Goddess which, for centuries, have manifested in the psyche of the ordinary people, as she is venerated annually over ten days for destroying the evil forces and finds reflection for a few days in the lives of women before she is again reviled, abused, harassed and treated abominably in reality.
The Goddess in her varied mythological forms and essence has been imprinted in the inner recesses of the majority with their idea of womanhood taking root from this concept of the divine. It evolved along the way, traversing many a convoluted path with the myth of divinity converging with the ordinary world.
The journey of women along this path has not been easy as they straddle a world where dichotomy rules where she may be momentarily venerated but is largely left to battle misogyny and patriarchy.
She may occasionally be put on a pedestal and revered but mostly women bear the brunt of being ridiculed, burdened with excessive workload, harassed, tortured, subjected to heinous atrocities, and even killed without hesitation.
The paradox is inherent-the very name of Durga symbolizes power, valour and strength and it cannot be denied that women need these in abundance to tackle the prevalent norms stacked against her. She is denied the basic rights and as she fights to assert her identity, there are many who will not budge an inch to give her the rightful place she deserves even as they worship devoutly the Goddesses of clay and bow their heads in obeisance before mythical figures.
Come any adversity and the woman is pushed to the front and mostly to the edge, just like the myth that has become popular over the years— that alarmed Gods approached Shiva to send Durga to vanquish ‘Mahishasura’, the buffalo-demon, who after years of prayers had sought the boon of immortality from the Father of Creation ‘Brahma’ but on being denied, asked for the next best option of being killed only by a woman, which was granted.
Dealing with adversities seems to come naturally to women and this has been amply illustrated over time when difficult situations arise and they don the mantle, albeit reluctantly on many occasions, of being a prototype of the ‘Dasabhuja Durga’.
Popular media has further added to the myth that women with their immense patience, drive, hard work and above all, as the nurturer must skilfully navigate both their work and domestic arenas.
Most women fall into this trap easily and strive hard to achieve perfect balance between the two, overexerting themselves which leads to consequent health issues. It does not help much as a patriarchal society serves its vested interests by further perpetuating this myth.
Added to this, in complete antithesis to the concept of the Devi or the empowered woman who must conquer all, are the continuous hurdles—including violence and killing—posed along her way to ensure she remains suppressed but she rises like the phoenix, time and again, to fight her battle for assertion and identity.
The Gods bestowed each hand of Durga with weapons like the chakra, sword, bow and arrow, mace, trident along with the conch, lotus, thunderbolt, snake and flame, each symbolising the power to deal with evil forces and protect the Universe. Women, however, have rarely received the tools to empower or deal with her many struggles but acquire them as she tackles each hurdle that comes her way.

সংবাদ মাধ্যমৰ ভাষা মানেই সংবাদৰ ভাষা বা সাংবাদিকৰ ভাষা। অর্থাৎ সাংবাদিকে যেনে ধৰণৰ ভাষা ব্যবহাৰ কৰি এটা ঘটনা ৰাইজৰ মাজলৈ লৈ যায়, সেই ধৰণৰ ভাষাকে পোনপটীয়াকৈ সাংবাদিকৰ ভাষা বা সংবাদ মাধ্যমৰ ভাষা বুলি কোৱা হয়। সংবাদ মাধ্যমৰ ভাষা বুলি কওঁতে আকৌ বিভিন্ন সংবাদ মাধ্যমৰ ভাষাও কিছু পৃথক। বাতৰিকাকতৰ সাংবাদিকৰ ভাষা আৰু টেলিভিছন চেনেল তথা ডিজিটেল মাধ্যমৰ সাংবাদিকৰ ভাষাৰ মাজত কিছু পার্থক্য আছে। আকৌ ৰেডিঅ'ৰ সাংবাদিকৰ ভাষা কিছু পৃথক। অসমীয়াই হওক বা ইংৰাজীয়েই হওক, হিন্দীয়েই হওক বা উর্দুবেই হওক, বাংলাই হওক বা ফৰাচীয়েই হওক- সকলো ভাষাৰ ক্ষেত্ৰতে এই কথা প্রযোজ্য।

ধৰি লোৱা হ'ল কোনো এঠাইত এটা দুর্ঘটনা সংঘটিত হৈছে। বাতৰিকাকতত এই বাতৰিটো প্রকাশ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এগৰাকী সাংবাদিকে যিধৰণৰ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে বা কৰিব লাগে, টেলিভিছন চেনেল তথা ডিজিটেল মাধ্যমৰ সাংবাদিকে ব্যৱহাৰ কৰা বা কৰিবলগীয়া ভাষাতকৈ কিন্তু ই কিছু পৃথক। টেলিভিছন চেনেল তথা ডিজিটেল মাধ্যমত দুর্ঘটনাৰ বাতৰিটো পৰিৱেশন কৰাৰ সমান্তৰালভাৱে সংশ্লিষ্ট দুর্ঘটনাৰ ভিডিঅ' ফুটেজ সম্প্ৰচাৰ কৰাৰ অৱকাশ থাকে। সেইবাবে টেলিভিছন চেনেল তথা ডিজিটেল মাধ্যমৰ বাতৰিটো বাতৰিকাকতৰ বাতৰিতকৈ চুটি হ'ব। কিয়নো, ভিডিঅ' ফুটেজে ইতিমধ্যে

স্পষ্ট কৰি দিয়া কথাখিনি পুনৰ শব্দৰ মাধ্যমেৰে প্ৰকাশ কৰাৰ অৱকাশ নোহোৱা হৈ পৰে। সংশ্লিষ্ট বাতৰিটো বাতৰিকাকতৰ পাঠকে বুজি পোৱাকৈ পৰিৱেশন কৰিব লাগিলে সাংবাদিকে তাত এনে ধৰণৰ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে, যাতে ভিডিঅ' ফুটেজে শব্দহীনভাবে বুজাই দিয়া কথাখিনি বাতৰিকাকতৰ পাঠকে শব্দৰ মাধ্যমেৰে বুজিব পাৰে। বাতৰিকাকতত আলোকচিত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ অৱকাশ থাকে যদিও টেলিভিছন চেনেলৰ ভিডিঅ' ফুটেজ আৰু বাতৰিকাকতৰ আলোকচিত্ৰৰ মাজত তফাৎ আছে। কেৱল দুর্ঘটনাই নহয়, কলা-সংস্কৃতিৰ পৰা খেল-ধেমালিলৈ, ভূগোল-বুৰঞ্জীৰ পৰা বিজ্ঞানলৈ, সন্ত্রাসবাদীৰ কাৰ্যকলাপৰ পৰা ৰাজনৈতিক নেতাৰ ভাষণলৈ, ৰাজহুৱা সভাৰ পৰা গোপন বৈঠকলৈ সকলো ক্ষেত্রতে টেলিভিছন চেনেল তথা ডিজিটেল মাধ্যম আৰু বাতৰিকাকতৰ সংবাদৰ ভাষাৰ মাজত কিছু প্রভেদ আছে। এই প্রভেদ যিগৰাকী সাংবাদিকে শুদ্ধকৈ বুজিব পাৰে, তেওঁ সফল সাংবাদিক হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত এখোজ আগবাঢ়ি যোৱাৰ সুযোগ থাকে। বাতৰিকাকত পঢ়ুৱৈয়ে পড়ে। টেলিভিছন-ডিজিটেলৰ বাতৰি দৰ্শকে চায়। ইয়াৰ বিপৰীতে ৰেডিঅ'ৰ বাতৰি শ্রোতাই শুনে। গতিকে ৰেডিঅ'ত এটা বাতৰি এনেদৰে লিখিবলগীয়া হয়, য'ত শ্রোতাই পঢ়া আৰু দেখা দুয়োটা কথা উপলব্ধি কৰিব পাৰে।

সেই সূত্রেই কেৱল শ্রোতাৰ বাবে প্রযোজ্য ৰেডিঅ' সাংবাদিকতাৰ ক্ষেত্ৰত শব্দৰ যাদুকৰী শক্তিৰ কৌশলগত প্রয়োগ নিঃসন্দেহে এৰাব নোৱৰা বিষয় হৈ পৰে।

মই ব্যক্তিগতভাবে সাংবাদিকৰ ভাষাৰ সৈতে গীত বা সংগীতক সততে তুলনা কৰোঁ আৰু পুলক অনুভৱ কৰোঁ। সকলো ধৰণৰ গীত সুন্দৰভাৱে গাব পৰা এজন গায়ক বা এগৰাকী গায়িকাৰ প্ৰসংগ এইক্ষেত্ৰত উল্লেখ কৰিব খুজিছোঁ। এগৰাকী সফল গায়ক বা গায়িকাই প্রায় সকলো ধৰণৰ গীত গাব পাৰে যদিও প্রতিটো গীত গোৱাৰ কৌশল, আংগিক, আয়োজন আৰু পৰিৱেশনৰ শৈলী ভিন্ন ভিন্ন। বৰগীত পৰিৱেশনৰ শৈলীৰ সৈতে জ্যোতি

সংগীত,

বিষ্ণু ৰাভাৰ গীত, ভূপেন্দ্র সংগীত, পার্বতিপ্ৰসাদ বৰুৱাৰ গীত বা জুবিন গাৰ্গৰ গীতৰ পৰিৱেশনশৈলীৰ কিছু প্রভেদ আছে। সেইদৰে জ্যোতি সংগীত বা ভূপেন্দ্র সংগীতৰ পৰিৱেশনশৈলীৰ সৈতে বিহুনামৰ পৰিৱেশনশৈলীৰ, টোকাৰী বা দেহবিচাৰৰ গীতৰ পৰিৱেশনশৈলীৰ সৈতে গজল বা ভজনৰ পৰিৱেশনশৈলীৰ, বিয়ানাম বা নাঙেলী গীতৰ পৰিৱেশনশৈলীৰ সৈতে আইনাম বা গোসাঁই নামৰ পৰিৱেশনশৈলীৰ কিছু প্রভেদ আছে। প্রতিবিধ গীতৰে নিজস্ব কিছু ধৰণ-কৰণ আৰু আংগিক আছে। সেই স্বকীয়তা যিগৰাকী গায়ক বা গায়িকাই শুদ্ধভাবে উপলব্ধি কৰিব নোৱাৰে, তেওঁ কেতিয়াও সফল হ'ব নোৱাৰে। আকৌ চিনেমাৰ গীতৰ সৈতে ভ্রাম্যমাণ থিয়েটাৰ বা এমেচাৰৰ গীতৰ প্রভেদ আছে। তেনেদৰে মুকলি মঞ্চত গোৱা গীত আৰু প্রেক্ষাগৃহত গোৱা গীতৰ মাজতো কিছু পার্থক্য আছে। জন্মদিনত গোৱা গীত আৰু মৃত্যুবার্ষিকীত গোৱা গীতৰো প্রভেদ আছে। ব'হাগ বিহুত গোৱা গীত আৰু দুর্গা পূজাত গোৱা গীতৰো প্রভেদ আছে। গুৰুজনাৰ আবিৰ্ভাৱ বা তিৰোভাৱ তিথিত গোৱা গীত আৰু 'নমামি ব্রহ্মপুত্র'ত গোৱা গীতৰো আছে কিছু পার্থক্য। গীতৰ নির্বাচনৰ ক্ষেত্ৰতেই হওক, পৰিবেশনৰ ক্ষেত্ৰতেই হওক, ভাষাৰ ক্ষেত্ৰতেই হওক বা আংগিকৰ ক্ষেত্ৰতেই হওক- প্রতিবিধ গীতৰে নিজা নিজা কিছু বৈশিষ্ট্য আছে। ক'ত, কিয়, কাৰ বাবে, কেতিয়া আৰু কেনেকৈ- এইকেইটা দিশৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখিহে সফল গায়ক বা গায়িকাই গীত পৰিৱেশন কবে বা সংশ্লিষ্ট দিশকেইটাৰ প্রতি নজৰ দি ভালদৰে গীত পৰিবেশন কৰিব পাৰিলেহে কোনো প্রতিভাশালী গায়ক বা গায়িকা সফল হোৱাৰ পথ প্রশস্ত হৈ পৰে।

মই ব্যক্তিগতভাবে বিশ্বাস কৰোঁ যে এগৰাকী সাংবাদিকৰ ক্ষেত্ৰত এই কথা বহুলাংশে প্রযোজ্য হয়। তেওঁ কি সংবাদ পৰিবেশন কৰিব খুজিছে, কাৰ বাবে পৰিৱেশন কৰিব খুজিছে, কিয় পৰিৱেশন কৰিব খুজিছে, কেতিয়া পৰিৱেশন কৰিব খুজিছে আৰু কেনেকৈ পৰিৱেশন কৰিব খুজিছে- এই সকলো কথা বিশেষভাবে চালি-জাৰি চোৱাৰ দৰকাৰ আছে, সংবাদ পৰিৱেশনৰ আগতেই। অন্যথা সেই সংবাদ অর্থহীন বা লক্ষ্যহীন সংবাদলৈ পর্যবসিত হোৱাৰ আশংকা নুই কৰিব নোৱাৰি।

বাতৰিকাকত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ মানুহে পঢ়ে।বৰ্ণমালাৰ আখৰকেইটা চিনি পোৱাজনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বিদগ্ধ পণ্ডিতলৈকে প্রায় সকলোৱেই বাতৰিকাকত পঢ়ে। সেইবাবে সংবাদ পৰিৱেশনৰ সময়ত এই কথা মনত ৰখা দৰকাৰ যে সংশ্লিষ্ট সংবাদটো সমাজৰ বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ আৰু পৃথক মেধা তথা জ্ঞানসম্পন্ন লোকে পঢ়িব। একেবাৰে কম পঢ়া লোকৰ পৰা সাংঘাতিক মেধাসম্পন্নজনলৈকে সকলোৰে বাবে গ্রহণযোগ্য আৰু বোধগম্য ভাষাত সংবাদ পৰিৱেশন কৰাটো বাতৰিকাকতৰ সাংবাদিকৰ সফলতাৰ অন্যতম পূৰ্বচৰ্ত। টেলিভিছন চেনেল তথা ডিজিটেল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰত এই কথা আৰু অধিক জটিল। একেবাৰে পঢ়া-শুনা নথকা বা নিৰক্ষৰ লোকে বাতৰিকাকত পঢ়িব নোৱাৰে, কিন্তু টেলিভিছন-প'ৰ্টেল চাব পাৰে। বাতৰিকাকত পঢ়িব নোৱৰাজনেও টেলিভিছন-প'র্টেলত বাতৰি চাই বুজি পাব পাৰে, মন্তব্য দিব পাৰে, সিদ্ধান্ত ল'ব পাৰে। সেইবাবেই টেলিভিছন চেনেল তথা ডিজিটেল মাধ্যমৰ বাতৰিৰ ভাষা বাতৰিকাকতৰ ভাষাতকৈও অধিক সৰল আৰু পোনপটীয়া হোৱা উচিত। ৰেডিঅ'ৰ বাতৰিৰ ভাষাৰ ক্ষেত্ৰতো এই কথা প্রযোজ্য। ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে বাতৰিকাকতৰ বাতৰিৰ ভাষা জটিল হ'ব লাগে। সকলো শ্ৰেণীৰ পাঠকৰ বোধগম্য আৰু গ্রহণযোগ্য হোৱাকৈ এটা সহজ-সৰল, পোনপটীয়া অথচ শক্তিশালী গদ্যৰীতি আয়ত্ত কৰাটো সকলো সাংবাদিকৰে অবশ্য কৰণীয়। এটা নির্দিষ্ট বিষয় সম্পর্কে উল্লেখ থকা সংবাদতকৈ কেইবাটাও বিষয়

সম্পর্কে উল্লেখ থকা সংবাদৰ ভাষা আৰু অধিক সৰল আৰু পোনপটীয়া হ'ব লাগে, যাতে বর্ণনাৰ জটিলতা, শব্দৰ আধিক্য আৰু বাক্যৰ প্রাচুর্যই কোনো পঢ়ুৱৈ, শ্রোতা-দর্শকৰ মাজত অস্পষ্টতা বা বিভ্রান্তিৰ সৃষ্টি নকৰে। এয়া এটা জটিল কাম যদিও নিৰৱচ্ছিন্ন প্রচেষ্টা আৰু প্ৰণালীবদ্ধ পৰিকল্পনাৰ উপৰি অবিৰত অধ্যয়নে এই জটিলতা আঁতৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত মকৰধ্বজৰ কাম কৰিব পাৰে। সকলো ধৰণৰ বাতৰিৰ ক্ষেত্ৰতে

নির্দিষ্ট

বাতৰিৰ আৰ্হি আৰু কলা-কৌশল আয়ত্ত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত পাৰদৰ্শিতা প্রদর্শন কৰাটো সাংবাদিকৰ সফলতাৰ আন এক পূৰ্বচৰ্ত বুলি ক'ব পাৰি। অৱশ্যে এই লেখাত কেৱল ভাষাৰ কথাহে প্রধানকৈ উল্লেখ কৰা হৈছে। বাতৰিৰ বিষয়ে চিন্তা কৰাৰ সময়তে বাতৰি পৰিৱেশনৰ ভাষা সম্পর্কেও পৰিকল্পনা কৰা যুগুত। বাতৰিটো কাৰ বাবে লিখিবলৈ লৈছে, কেতিয়া লিখিবলৈ লৈছে, কিয় লিখিবলৈ লৈছে- এইকেইটা কথা নিশ্চিত হোৱাৰ সমান্তৰালভাবে এই কথাও নিশ্চিত হ'ব লাগে যে সংশ্লিষ্ট বাতৰিটো কেনেকৈ লিখিবলৈ লোৱা হৈছে।

আমি আগতেই উল্লেখ কৰিছোঁ যে বেলেগ বেলেগ ঘটনা বা কাৰ্যৰ সংবাদ পৰিৱেশনৰ আৰ্হি, শৈলী আৰু ভাষাও কিছু পৃথক। এইখিনি কথা স্বীকাৰ কৰি লৈয়ো এই কথা ক'ব খুজিছোঁ যে ঘটনা বা কার্য যিয়েই নহওক কিয়, সকলো ধৰণৰ সংবাদ পৰিৱেশনৰে এটা উমৈহতীয়া আর্হি থাকে, আংগিক থাকে, ভাষা থাকে। সেই আৰ্হি আৰু আংগিক হ'ব লাগে সকলোৱে উপলব্ধি কৰিব পৰা, চিন্তা কৰিব পৰাবিধৰ। সেই ভাষা হ'ব লাগে সকলোৱে বুজি পাব পৰা ধৰণৰ। সংবাদ পৰিৱেশনৰ ক্ষেত্ৰত ভাষাৰ জটিলতা আৰু শব্দ প্রয়োগৰ চাতুর্য আক্ষৰিক অর্থতে বর্জনীয়। অন্যথা সেই সংবাদে সকলো শ্ৰেণীৰ পঢ়ুৱৈ, দর্শক বা শ্রোতাৰ মনত সাঁচ বহুৱাব নোৱাৰে। কোনো এটা বাতৰি লিখিবলৈ লোৱাৰ আগতে সংশ্লিষ্ট বাতৰিটোৰ বিষয়ে প্রাথমিক জ্ঞান আৰু পর্যাপ্ত তথ্য আহৰণ কৰাটো যুগুত। ইয়াৰ পিছতে আহি পৰে মনৰ ভিতৰত কৰা পৰিকল্পনাৰ প্ৰসংগ। নিজে জনা কথাখিনি প্রথমে মনৰ ভিতৰত 'চিজিল' কৰি ল'ব লাগে। যিমান পৰিপাটিকৈ আৰু প্ৰণালীবদ্ধভাবে কথাবোৰ চিজিল কৰি লোৱা যাব, সিমানেই সোনকালে এটা উন্নতমানৰ বাতৰি যুগুত কৰাৰ থল ওলাব। বাতৰিকাকত, টেলিভিছন আৰু ৰেডিঅ' সকলোৰে ক্ষেত্রত এই কথা প্রযোজ্য। কোৱা বাহুল্য যে মনৰ ভাব চিজিল হ'লে ভাষা নিজে নিজেই চিজিল হ'বলৈ বাধ্য।যেতিয়া এটা বিষয়ত নিজৰ জ্ঞান

আৰু ধাৰণা স্পষ্ট হয়, তেতিয়া সেই বিষয়ে লিখিব খোজাৰ গোটেই প্রক্রিয়াটো চিজিল হৈ পৰে। চিজিল ভাবে চিজিল ভাষাশৈলীক আমন্ত্রণ জনায়। পোনপটীয়াকৈ ক'বলৈ গ'লে বাতৰিৰ ভাষা বা সংবাদ মাধ্যমৰ ভাষা সহজ-সৰল, পোনপটীয়া, সকলোৰে বাবে বোধগম্য আৰু বাহুল্যবর্জিত হ'ব লাগে, য'ত দহটা শব্দৰেই কাম চলে, তাত কুৰিটা শব্দৰ কি প্রয়োজন? য'ত দুটা বাক্যৰেই কথাটো বুজাব পাৰি, তাত চাৰিটা বাক্যৰ কি প্রয়োজন? এটা বাক্যত এটা কথা কোৱাৰ সলনি এটা বাক্যতে

কেইবাটাও কথা ক'ব পাৰি- কিন্তু তাৰ বাবে বিশেষ দক্ষতাৰ প্রয়োজন।

এই লেখাত সংবাদ মাধ্যমৰ ধৰ্ম, সংবাদ মাধ্যমৰ লক্ষ্য আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ উদ্দেশ্যৰ প্ৰসংগ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই যদিও এই কথাও অস্বীকাৰ কৰিব নোৱাৰি যে সংবাদ মাধ্যমৰ ধৰ্ম, লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্যৰ সৈতে সংবাদ মাধ্যমৰ ভাষাৰ এৰাব নোৱৰা সম্পর্ক আছে। সেয়া আন এক প্রসংগ। এই লেখাত কেৱল সংবাদ মাধ্যমৰ ভাষা সম্পর্কে কিছু কথা উল্লেখ কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হৈছে। ব্যক্তিগতভাবে মই এই কথা বিশ্বাস কৰোঁ যে প্ৰতিগৰাকী সাংবাদিকে প্রথমে কেনেকৈ সংবাদ পৰিৱেশন কৰিব, সেই কথা নিশ্চিত কৰিব লাগে আৰু তাৰ পূৰ্বে এই কথা নিশ্চিত কৰিব লাগে যে সংশ্লিষ্ট সংবাদটো কেতিয়া, ক'ত আৰু কিয় পৰিৱেশন কৰিব। এই বিষয়ত এটা সুস্থিৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱাৰ লগে লগে আহি পৰে ভাষাব প্রসংগ। যি ভাষাতেই সংবাদ পৰিবেশন নকৰক কিয়, সেই ভাষাৰ বিষয়ে সাংবাদিকৰ বিশদ জ্ঞানৰ প্রয়োজন অনস্বীকার্য। অৱশ্যে এই কথাও সত্য যে এগৰাকী সাংবাদিক ভাষাবিদ হ'ব লাগিব বুলি কোনো ধৰা-বন্ধা নিয়ম নাই। কিন্তু সেই বুলিয়েই সাংবাদিকে ভাষাৰ বিষয়ে বিশেষ একোৱেই জানিব নালাগিব বা তেওঁলোকে যিয়েই নিলিখক কিয়, আর্হিকাকত চাওঁতাই সেয়া নিয়মমাফিক শুধৰাই দিব- এই কথাও মানি ল'ব নোৱাৰি। প্ৰকৃততে এগৰাকী সাংবাদিকে

সংবাদ পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে যি ভাষাত সংবাদ পৰিৱেশন কৰিব, সেই ভাষাৰ বিষয়ে পর্যাপ্ত জ্ঞান আহৰণ কৰাৰ চেষ্টা চলোৱা উচিত। সংশ্লিষ্ট ভাষাৰ ব্যাকৰণৰ পৰ্যাপ্ত জ্ঞান আহৰণ কৰাটো সাংবাদিকৰ অবশ্য পালনীয় কর্তব্য। কেবল ব্যাকৰণেই নহয়, অভিধানৰ সৈতেও এগৰাকী সাংবাদিকৰ সম্পৰ্ক এৰাব নোৱৰা ধৰণৰ। ভাষাগত দিশত ভাল বুলি ক'ব পৰা সাংবাদিকৰ বাবে ব্যাকৰণ আৰু অভিধান স্বৰূপাৰ্থত নলে-গলে লগা বন্ধুৰ দৰে। অৱশ্যে ইয়াৰ বাবে কিছু কষ্টসাধ্য পৰিক্ৰমাৰ প্রয়োজন হয়। এয়া একেদিনাই কৰিব পৰা কাম নহয়। ইয়াৰ বাবে নিৰৱচ্ছিন্ন সাধনাৰ

একাদশ শ্ৰেণীৰ পৰাই সলনি হয় শিক্ষাৰ্থীৰ ভৱিষ্যৎ! এই সময়খনিত গ্ৰহণ কৰা সিদ্ধান্ত আৰু নিৰ্ধাৰণ কৰা লক্ষ্যই শিক্ষাৰ্থী এগৰাকীক সফলতাৰ আকাংক্ষিত বাটেৰে এইক্ষেত্ৰত আগবঢ়াই লৈ যাব পাৰে৷ এন আই টি, আই আই টি আৰু ত্ৰিপল আই আই টিৰ দৰে আগশাৰীৰ শিক্ষানুষ্ঠানে শিক্ষাৰ্থীক আগবঢ়াই নিয়াত গ্ৰহণ কৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা৷ কিন্তু এন আই টি,আই আই টিৰ দৰে শিক্ষানুষ্ঠানত নামভৰ্তি কৰাৰ বাবে কি ধৰণৰ প্ৰস্তুতিৰ প্ৰয়োজন? কিদৰে পূৰণ কৰিব পাৰি এনে আগশাৰীৰ কাৰিকৰী শিক্ষানুষ্ঠানত নামভৰ্তিৰ সপোন?

​উল্লেখ্য যে ​একাদশ শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি হোৱাৰ লগে লগেই শিক্ষাৰ্থী আৰু অভিভাৱকসকলৰ অন্য এখন যুঁজ আৰম্ভ হয়।

​আজি সমগ্ৰ দেশত এক ডাঙৰ প্ৰযুক্তি বিপ্লৱ চলিছে। ইলেক্ট্ৰ'নিকছ, ছেমিকণ্ডাক্টৰ, ইলেক্ট্ৰিক বাহন আৰু AI ৰ দিশত ভাৰতবৰ্ষ অতি দ্ৰুতগতিৰে আগবাঢ়িছে। তথ্য অনুসৰি, ২০৩০ চনৰ ভিতৰত কেৱল আমাৰ দেশতেই ছেমিকণ্ডাক্টৰ খণ্ডত ১০ লাখ আৰু AI খণ্ডত ৪০ লাখ কাৰিকৰী দক্ষ লোকৰ প্ৰয়োজন হ’ব! সেয়েহে এতিয়া পৰম্পৰাগত শিক্ষাৰ উপৰি লাখ লাখ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে দেশৰ শীৰ্ষতম চৰকাৰী কাৰিকৰী শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান— এন আই টি, আই আই টি আৰু ত্ৰিপল আই আই টিত নামভৰ্তিৰ সোণালী সপোন বাস্তৱায়িত কৰিবলৈ তীব্ৰ প্ৰতিযোগিতাত নামি পৰিছে।
​
আজি আমি আলোচনা কৰিম এই বিশাল সুযোগৰ বাবে একাদশ শ্ৰেণীৰ পৰাই কেনেকৈ সঠিক পৰিকল্পনা কৰি আপোনাৰ সন্তানৰ সপোন দিঠক কৰিব পৰা যায়। ভাৰতবৰ্ষৰ এই ঐতিহাসিক প্ৰযুক্তি বিপ্লৱত নিজৰ সন্তানক আগবঢ়াই নিয়াটো অতি জৰুৰী আৰু তাৰ বাবে এই শ্ৰেষ্ঠ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বাবে সন্তানক প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবে অভিভাৱক সকলেও সযতনে আগবাঢ়িব লাগিব৷

​কিন্তু এই সপোন কেনেকৈ সাৰ্থক হ’ব? একাদশ শ্ৰেণীৰ পৰাই সন্তানে কেনেকৈ প্ৰস্তুতি চলাব ?
​প্ৰথম কথা হ'ল— বিষয় নিৰ্বাচন। এন আই টি, আই আই টি বা ত্ৰিপল আই টিৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হ’বলৈ একাদশ আৰু দ্বাদশ শ্ৰেণীত পদাৰ্থ বিজ্ঞান, ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু গণিত— এই তিনিটা বিষয় মুখ্য বিষয় হিচাপে থকাটো বাধ্যতামূলক। কাৰণ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰৱেশ পৰীক্ষাৰ পাঠ্যক্ৰম এই তিনিটা বিষয়ৰ ওপৰতেই আধাৰিত।

​দ্বিতীয় মন কৰিবলগীয়া বিষয়টো হৈছে— দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ নম্বৰৰ চৰ্ত। মনত ৰাখিব, এইসমূহ প্ৰতিষ্ঠানত নামভৰ্তিৰ বাবে দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ বোৰ্ড পৰীক্ষাত অন্ততঃ ৭৫ শতাংশ নম্বৰ পোৱাটো বাধ্যতামূলক। অৱশ্যে অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতিৰ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই সীমা ৬৫ শতাংশ। সেয়েহে কেৱল প্ৰৱেশ পৰীক্ষাৰ বাবে পঢ়িলেই নহ’ব, দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ মূল পৰীক্ষাতো সমানেই গুৰুত্ব দি পদাৰ্থ, ৰসায়ন আৰু গণিতত ভাল নম্বৰ লাভ কৰিব লাগিব।

​ইফালে, প্ৰৱেশ পৰীক্ষাৰ সমীকৰণটো বুজি পোৱাটোও অতি প্ৰয়োজনীয়। দ্বাদশ শ্ৰেণীত পঢ়ি থকাৰ সময়তে শিক্ষাৰ্থীসকলে 'জে ই ই মেইন' (JEE Main) পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয়। এই পৰীক্ষাৰ নম্বৰৰ ভিত্তিত দেশৰ এন আই টি আৰু ত্ৰিপল আই টিসমূহত নামভৰ্তিৰ সুযোগ পোৱা যায়।
​কিন্তু দেশৰ শীৰ্ষ আই আই টিসমূহত নামভৰ্তি কৰিবলৈ হ’লে 'জে ই ই এডভান্সড' (JEE Advanced) পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ’ব লাগিব। সমগ্ৰ দেশৰ প্ৰায় ১৬ লাখ শিক্ষাৰ্থীৰ ভিতৰত এটা বছৰত কেৱল শীৰ্ষ আঢ়ৈ লাখ শিক্ষাৰ্থীকহে এই এডভান্সড পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ সুযোগ দিয়া হয়।
​ইয়াৰ বাবে জে ই ই মেইন পৰীক্ষাত কাট-অফ স্ক’ৰ অতিক্ৰম কৰিব লাগে। সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে কাট-অফ সাধাৰণতে ৯০ ৰ পৰা ৯৫ পাৰ্চেণ্টাইলৰ ভিতৰত থাকে। আনহাতে পিছপৰা শ্ৰেণীৰ বাবে প্ৰায় ৮০ ৰ পৰা ৮২, অনুসূচিত জাতিৰ বাবে ৫৫ ৰ পৰা ৬০ আৰু অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে ৪৭ ৰ পৰা ৫২ পাৰ্চেণ্টাইল হয়। জে ই ই মেইনছ পৰীক্ষাত ​এই স্ক’ৰ পালেহে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে 'জে ই ই এডভান্সড' প্ৰৱেশ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হ’বলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰিব। আৰু তাৰ পিছত 'জে ই ই এডভান্সড' পৰীক্ষাত সুন্দৰ ফলাফল কৰিলেহে আই আই টিত নামভৰ্তিৰ পথ প্ৰশস্ত হ’ব।
​ইয়াৰ উপৰিও, কাৰিকৰী শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত ছাত্ৰীসকলক উৎসাহিত কৰিবলৈ এন আই টি আৰু আই আই টিসমূহত ২০ শতাংশ অতিৰিক্ত আসন সংৰক্ষিত ৰখা হৈছে। অৰ্থাৎ যোগ্য ছাত্ৰীসকলে এই সংৰক্ষিত আসনৰ জৰিয়তে অতি সহজে নামভৰ্তিৰ সুন্দৰ সুযোগ লাভ কৰিব পাৰে।

​এতিয়া প্ৰশ্ন হয়— একাদশ শ্ৰেণীৰ পৰা কেনেদৰে প্ৰস্তুতি চলাব?

পৌৰাণিক আখ্যানত মহিষাসুৰ আছিল অত্যাচাৰ, অহংকাৰ আৰু অশুভ শক্তিৰ প্ৰতীক। মহিষাসুৰ অত্যাচাৰৰ পৰা সমাজক মুক্ত কৰিবলৈ দেৱী দুৰ্গাই যুদ্ধ কৰি মহিষাসুৰক বধ কৰিছিল। যি অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ আৰু ন্যায়ৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰতীক। কিন্তু এতিয়া সময় সলনি হৈছে, সলনি হৈছে সমাজৰ প্ৰত্যাহ্বান। বৰ্তমান যুগত ভুৱা খবৰ, অপপ্ৰচাৰ আৰু তথ্যৰ বিকৃত উপস্থাপন সমাজৰ বাবে-সাংবাদিকতাৰ বাবে এক গুৰুতৰ সংকট হৈ পৰিছে। পৌৰাণিক যুগত মহিষাসুৰে যেনেকৈ সমাজৰ শান্তি বিঘ্নিত কৰিছিল, তেনেকৈ আজি ভুৱা খবৰ, অপপ্ৰচাৰ আৰু তথ্যৰ বিকৃত উপস্থাপনে মানুহৰ মাজত বিভাজন, বিদ্বেষ আৰু অবিশ্বাসৰ সৃষ্টি কৰি সমাজ অস্থিৰ কৰিছে। এই পৰিস্থিতিত সত্যৰ পক্ষত থিয় দি সমাজক বিভ্ৰান্তিৰ পৰা ৰক্ষা কৰাটো সাংবাদিকতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দায়িত্ব।

শক্তি উপাসনাৰ সৈতে বলি প্ৰথাৰ সম্পৰ্ক

ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাত নৱৰাত্ৰি তথা দুৰ্গা পূজা কেৱল এক উৎসৱেই নহয়, ই শক্তি উপাসনা, অশুভৰ বিৰুদ্ধে শুভৰ বিজয় আৰু নাৰীৰ সৃষ্টিশীল শক্তিৰ বন্দনাৰ এক গভীৰ আধ্যাত্মিক প্ৰকাশ। দেৱী দুৰ্গাক 'মহিষাসুৰমৰ্দিনী' ৰূপে আৰাধনা কৰাৰ মাজেৰে মানৱ সমাজে অন্যায়, অহংকাৰ, হিংসা আৰু অশুভ শক্তিৰ বিৰুদ্ধে ন্যায় আৰু সত্যৰ চিৰন্তন বিজয়ৰ আদৰ্শ বিচাৰি পায়।

কিন্তু এই শক্তি উপাসনাৰ ইতিহাসৰ সৈতে আন এক বিতৰ্কিত বিষয় হৈছে— বলি প্ৰথা। বিশেষকৈ ভাৰতৰ বিভিন্ন শক্তিপীঠ, শাক্ত ধৰ্মীয় পৰম্পৰা আৰু অসমৰ কিছুমান দেৱী মন্দিৰত পশুবলিৰ প্ৰচলন ঐতিহাসিকভাৱে চলি অহা দেখা যায়। আনহাতে, বহু উপাসক আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাই প্ৰতীকী বলি, নিৰামিষ নৈবেদ্য আৰু অহিংসাৰ পথকহে অধিক গুৰুত্ব প্ৰদান কৰে।

সেয়েহে বলি প্ৰথাক কেৱল এটা ধৰ্মীয় বাহ্যিক আচাৰ হিচাপে নহয়, বৰং ইতিহাস, ধৰ্মীয় দৰ্শন, লোকবিশ্বাস, সামাজিক পৰিৱৰ্তন আৰু নৈতিকতাৰ সংযোগস্থল হিচাপে বিশ্লেষণ কৰাটো বৰ্তমান সময়ৰ এক প্ৰয়োজনীয়তা।

শাক্ত ধৰ্মত বলি প্ৰথাৰ ঐতিহাসিক পটভূমি

হিন্দু ধৰ্মৰ শাক্ত পৰম্পৰাত দেৱীক সৰ্বশক্তিৰ আধাৰ, বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৃষ্টিশীল শক্তি আৰু অশুভ বিনাশিনী হিচাপে কল্পনা কৰা হয়। এই পৰম্পৰাত দেৱীৰ উগ্ৰ, ৰক্ষাকাৰী আৰু যুদ্ধংদেহী ৰূপৰ উপাসনাৰ সৈতে কিছুমান বিশেষ আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিকাশ ঘটিছিল। তাৰে অন্যতম এটা হৈছে বলি প্ৰথা।

প্ৰাচীন ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আচাৰত বলিৰ ধাৰণা বহুমাত্ৰিক আছিল। বৈদিক যজ্ঞৰ বিভিন্ন ৰূপ, পৰৱৰ্তীকালৰ তান্ত্ৰিক সাধনা আৰু আঞ্চলিক লোকধৰ্মৰ আচাৰসমূহ একে ঐতিহাসিক পৰ্যায়ৰ বা একে অৰ্থৰ নহয়। সেয়েহে সকলো বলি প্ৰথাক একেটা উৎস বা একে ধৰ্মীয় ব্যাখ্যাৰ গণ্ডীৰ ভিতৰত সীমাবদ্ধ কৰা উচিত নহয়।

পৰৱৰ্তী কালত শাক্ত তন্ত্ৰৰ কিছুমান ধাৰাত পশুবলিৰ উল্লেখ আৰু প্ৰচলন দেখা যায়। দেৱীৰ সন্তুষ্টি, বিপদ নিবাৰণ, মনোবাঞ্ছা পূৰণ আৰু ধৰ্মীয় সংকল্পৰ ধাৰণা এই আচাৰসমূহৰ সৈতে জড়িত আছিল বুলি বিভিন্ন ঐতিহাসিক আৰু শাস্ত্ৰীয় ব্যাখ্যাত পোৱা যায়। অৱশ্যে, সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে বলি প্ৰথা একে ধৰণে পালন কৰা নহয়। কিছুমান মন্দিৰত ই প্ৰচলিত, কিছুমানত সম্পূৰ্ণ নিষিদ্ধ, আৰু বহু পৰিয়ালত প্ৰতীকী উৎসৰ্গৰ মাজেৰেই পূজা সম্পন্ন কৰা হয়।

কালিকা পুৰাণ, দেৱী মহাত্ম্য আৰু তান্ত্ৰিক পৰম্পৰাৰ দৃষ্টিভংগী

অসমৰ শক্তি উপাসনাৰ ইতিহাস আলোচনা কৰোঁতে 'কালিকা পুৰাণ'ৰ কথা বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰিব লাগিব। প্ৰাচীন কামৰূপৰ ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এই সংস্কৃত গ্ৰন্থখনত দেৱী উপাসনা, তীৰ্থ, পূজা-বিধি আৰু বলি সম্পৰ্কীয় বহুল আলোচনা আছে। ইয়াৰ 'ৰুধিৰাধ্যায়'ত(কালিকাপুৰাণ) পশুবলিৰ উল্লেখ পোৱা যায়। সেইবাবেই শক্তি উপাসনাৰ ইতিহাস আৰু অসমৰ ধৰ্মীয় পৰম্পৰা সম্পৰ্কীয় আলোচনাত গ্ৰন্থখনৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে।

কিন্তু এইখিনিতে এটা কথা মনত ৰখা প্ৰয়োজন—এখন ধৰ্মীয় গ্ৰন্থত কোনো আচাৰৰ উল্লেখ থকা মানেই সেই আচাৰ সকলো হিন্দুৰ বাবে বাধ্যতামূলক বা সকলো সময়তে একে ধৰণে পালনীয় বুলি প্ৰমাণিত নহয়। ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ ভাষা, ৰচনাকাল, সমসাময়িক ঐতিহাসিক পৰিস্থিতি আৰু পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা বিবেচনা কৰিহে ইয়াৰ প্ৰকৃত অৰ্থ নিৰ্ণয় কৰিব লাগে।

আনহাতে, 'দেৱী মহাত্ম্য' (যাক দুৰ্গা সপ্তশতী বা চণ্ডী পাঠ বুলিও জনা যায়) শাক্ত ধৰ্মৰ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ। ইয়াৰ মূল আখ্যানত মহিষাসুৰ, শুম্ভ-নিশুম্ভ আদি অসুৰৰ বিৰুদ্ধে দেৱীৰ যুদ্ধ আৰু অৱশেষত অশুভ শক্তিৰ পৰাজয়ৰ কথা বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই গ্ৰন্থৰ কেন্দ্ৰীয় আধ্যাত্মিক বাৰ্তা হৈছে—দেৱী শক্তিৰ জৰিয়তে অশুভৰ বিনাশ আৰু ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠা। দুৰ্গা সপ্তশতীৰ মূল আখ্যানটোক পশুবলিৰ একমাত্ৰ বা বাধ্যতামূলক নিৰ্দেশনা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাটো যুক্তিযুক্ত নহয়। বৰং ইয়াৰ মূল তাৎপৰ্য দেৱীৰ মহিমা, আত্মসমৰ্পণ, ভক্তি আৰু অন্তৰৰ অশুভৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰামৰ সৈতেহে জড়িত।

তান্ত্ৰিক পৰম্পৰাৰ ক্ষেত্ৰতো একেই সাৱধানতা প্ৰয়োজন। তন্ত্ৰ কোনো একক আৰু অভিন্ন আচাৰ-পদ্ধতি নহয়। ইয়াৰ ভিতৰত মন্ত্ৰ, ধ্যান, যন্ত্ৰ, কুণ্ডলিনী সাধনা, প্ৰতীকী উপাসনা আদি বহু দিশ অন্তৰ্ভুক্ত। কিছুমান তান্ত্ৰিক পৰম্পৰাত পশুবলিৰ উল্লেখ থাকিলেও আন বহু সাধনাত আভ্যন্তৰীণ শুদ্ধি, আত্মসংযম আৰু প্ৰতীকী উৎসৰ্গকহে সৰ্বোচ্চ গুৰুত্ব দিয়া হয়।

অসমৰ দুৰ্গা পূজা আৰু বলি প্ৰথাৰ পৰম্পৰা 

অসমৰ ধৰ্মীয় সংস্কৃতি বিভিন্ন ঐতিহাসিক ধাৰাৰ এক অপূৰ্ব সংমিশ্ৰণ। ইয়াত শাক্ত, শৈৱ, বৈষ্ণৱ আৰু বিবিধ জনগোষ্ঠীয় লোকবিশ্বাসে নিজা নিজা ধৰণেৰে সমাজ আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনক চহকী কৰিছে।
নীলাচল পাহাৰৰ বুকুত অৱস্থিত কামাখ্যা মন্দিৰ অসমৰ শাক্ত উপাসনাৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ। কামাখ্যাৰ ধৰ্মীয় ইতিহাসৰ সৈতে তান্ত্ৰিক সাধনা, শক্তি উপাসনা আৰু বিভিন্ন পৰম্পৰাগত আচাৰ নিবিড়ভাৱে জড়িত। অসমৰ আন কিছুমান দেৱী মন্দিৰ আৰু ৰাজকীয় পৰম্পৰাতো (যেনে- আহোম বা কছাৰী ৰাজত্বকালৰ পূজাত) পশুবলিৰ ঐতিহাসিক উপস্থিতি দেখা যায়।

বৰ্তমান সময়তো শাৰদীয় দুৰ্গোৎসৱৰ সময়ত কিছুমান মন্দিৰ বা পৰিয়ালত অষ্টমীত পশুবলি দিয়াৰ পৰম্পৰা আছে। কিন্তু ইয়াৰ সমান্তৰালভাৱে ৰাজ্যখনৰ বহু ঠাইত কেৱল ফুল, ফল, মিঠাই, নৈবেদ্য আৰু অন্যান্য নিৰামিষ সামগ্ৰীৰে দেৱীক ভক্তিভাৱেৰে পূজা কৰা হয়। এই বৈচিত্ৰ্যই এটা কথা স্পষ্ট কৰে যে—অসমৰ ধৰ্মীয় পৰিচয়ক কেৱল এটা নিৰ্দিষ্ট আচাৰৰ জৰিয়তে সংজ্ঞায়িত কৰিব নোৱাৰি।

নৱৰাত্ৰিৰ ন দিন আৰু বলিৰ ধাৰণা 

নৱৰাত্ৰি হৈছে দেৱী দুৰ্গাৰ নৱ-ৰূপৰ (নৱদুৰ্গা) উপাসনাৰ সৈতে জড়িত এক পবিত্ৰ ধৰ্মীয় উৎসৱ। ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত এই ন দিনৰ পূজা-বিধি আৰু পৰম্পৰাত পাৰ্থক্য দেখা যায়। কিছুমান অঞ্চলত অষ্টমী বা নৱমীৰ দিনা বিশেষ পূজা, হোম, কুমাৰী পূজা আৰু নৈবেদ্য উৎসৰ্গ কৰা হয়, য'ত বলিৰ আচাৰো অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। কিন্তু নৱৰাত্ৰি পালন কৰা প্ৰতিজন ভক্তয়েই পশুবলি দিব লাগে—এনে কোনো সৰ্বজনীন শাস্ত্ৰীয় নিয়ম নাই।
বহু ভক্তৰ বাবে নৱৰাত্ৰি হৈছে উপবাস, প্ৰাৰ্থনা, আত্মসংযম আৰু অন্তৰৰ অশুভ প্ৰবৃত্তিৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ এক পবিত্ৰ সময়। ক্ৰোধ, লোভ, অহংকাৰ, ঈৰ্ষা আৰু অন্যায়ৰ দৰে মানৱীয় দুৰ্বলতাসমূহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ মাজতো দেৱী উপাসনাৰ গভীৰ অৰ্থ বিচাৰি পোৱা যায়। এই দৃষ্টিভংগীয়ে বলি প্ৰথাৰ আলোচনাক কেৱল বাহ্যিক আচাৰৰ সীমাৰ পৰা উলিয়াই আত্মিক আৰু নৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ বহল পৰিসৰলৈ লৈ যায়।

পশুবলি আৰু প্ৰতীকী বলি (সাত্ত্বিক বলি): দুটা পৃথক পথ 

বলি প্ৰথাৰ বিতৰ্কত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—পশুবলি আৰু প্ৰতীকী বলিৰ মাজৰ পাৰ্থক্য। পশুবলিত জীৱ-জন্তুক ধৰ্মীয় আচাৰৰ অংশ হিচাপে উৎসৰ্গ কৰা হয়। ইয়াৰ সমৰ্থকসকলে ইয়াক পূৰ্বপুৰুষৰ পৰম্পৰা আৰু শাস্ত্ৰীয় আচাৰৰ অংশ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰে। আনহাতে, সমালোচকসকলে জীৱৰ প্ৰতি দয়া, অহিংসা আৰু আধুনিক নৈতিকতাৰ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে।
ইয়াৰ বিকল্প হিচাপে বহু উপাসকে প্ৰতীকী বলি বা 'সাত্ত্বিক বলি'ৰ পথ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াত নাৰিকল, কোমোৰা, কুঁহিয়াৰ বা আন ফল-মূল উৎসৰ্গ কৰাৰ পৰম্পৰা আছে। নাৰিকল ভাঙি উৎসৰ্গ কৰাক অহংকাৰ, আত্মকেন্দ্ৰিকতা আৰু নিজৰ ভিতৰৰ অশুভ প্ৰবৃত্তি ত্যাগ কৰাৰ প্ৰতীক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়। কোমোৰা বা আন সামগ্ৰীৰ উৎসৰ্গও প্ৰতীকী বলিৰ এক সুন্দৰ অহিংস ৰূপ। এই শান্তিপূৰ্ণ ব্যাখ্যাক আধুনিক যুগত ভক্তি আৰু অহিংসাৰ শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন হিচাপে সমাজত অধিক যুক্তিসংগত বুলি গণ্য কৰা হৈছে।

বলি প্ৰথাক লৈ সমাজত মতভেদ কিয় ?

বলি প্ৰথাৰ প্ৰতি মানুহৰ দৃষ্টিভংগী একে নহয়। ইয়াৰ মূলতঃ তিনিটা কাৰণ নিহিত হৈ আছে:
প্ৰথমতে, ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু পৰম্পৰাৰ ব্যাখ্যা সকলোৰে একে নহয়। একেটা আচাৰক কোনোবাই শাস্ত্ৰীয় কৰ্তব্য বুলি গণ্য কৰে, আন কোনোবাই তাক এক ঐতিহাসিক প্ৰথা হিচাপে লয়।
দ্বিতীয়তে, ভাৰতীয় দৰ্শনত 'অহিংসা পৰমো ধৰ্ম:' নীতিৰ এক সুউচ্চ স্থান আছে। জীৱৰ প্ৰতি দয়া আৰু হিংসা পৰিহাৰৰ আদৰ্শই পশুবলিৰ নৈতিকতা সম্পৰ্কে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে।
তৃতীয়তে, সময়ৰ লগে লগে সমাজৰ মূল্যবোধ, পশুকল্যাণৰ আইন আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ সম্পৰ্কে জনসাধাৰণৰ বৌদ্ধিক উত্তৰণ ঘটিছে। সেয়েহে বহুতে পৰম্পৰাৰ আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য অক্ষুণ্ণ ৰাখি ইয়াৰ অহিংস বিকল্প বিচাৰে।
এই আলোচনাত দুয়োপক্ষৰ বিশ্বাস আৰু যুক্তিক সন্মান কৰাটো প্ৰয়োজন। ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ সুস্থ সমালোচনা মানেই কোনো সম্প্ৰদায়ক অপমান কৰা নহয়; ঠিক একেদৰে, কোনো আচাৰক 'পৰম্পৰা' বুলি ক'লেই তাৰ নৈতিক দিশ সম্পৰ্কে প্ৰশ্ন কৰিব নোৱাৰি—এনে কথাও ধৰ্মত কোৱা হোৱা নাই।
বলিৰ প্ৰকৃত অৰ্থ: বাহ্যিক আচাৰৰ পৰা আভ্যন্তৰীণ পৰিৱৰ্তনলৈ
দেৱী দুৰ্গাৰ উপাসনাৰ মূল আখ্যানৰ পৰা এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ নৈতিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিব পাৰি—মানুহে নিজৰ ভিতৰৰ অন্যায়, অহংকাৰ, লোভ আৰু নিষ্ঠুৰতাৰ বিৰুদ্ধেও নিৰন্তৰ সংগ্ৰাম কৰিব লাগে।
'বলি' শব্দটোৰ প্ৰকৃত আধ্যাত্মিক অৰ্থ হৈছে 'উৎসৰ্গ কৰা' বা 'ত্যাগ কৰা'। যদি বলিৰ ধাৰণাক আত্মিক অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰা হয়, তেন্তে ইয়াৰ কেন্দ্ৰত থাকিব নিজৰ নেতিবাচক চিন্তা আৰু অনৈতিক প্ৰবৃত্তিৰ ত্যাগ। দেৱীৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ লগতে যদি মানুহে দুৰ্বলক সহায় কৰে, অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিয়ে আৰু সমাজত ন্যায় প্ৰতিষ্ঠাৰ চেষ্টা কৰে, তেন্তে শক্তি উপাসনাৰ সাৰ্থকতা অধিক গভীৰ হৈ পৰে।